نقد مراجع عظام تقلید بر استدلال قرانی و دینی علیه تراریخته

نقش تولید محصولات تراریخته در کاهش مصرف سوم سرطان زا

با استفاده از گیاهان اصلاح ژنتیکی شده(تراریخت) مقاوم به آفات، مصرف سموم شیمیایی به صفر رسیده یا بسیار کاهش می یابد.

https://telegram.me/sofresalamat

نویسنده نامه توهین آمیز به رئیس جمهور کیست

سوابق کاری نویسنده نامه توهین آمیز به رئیس جمهور که به اسم استاد اگرواکولوژی فقط چند دروغ رسوا علیه تراریخته را تکرار کرده جالب توجه است. سوابق علمی ایشان نشان دهنده نگارش ده کتاب و دهها مقاله تنها طی چهار سال است. همچنین سوابق اجرایی ایشان نشان می‌دهد که بیشتر یک تاجر است تا استاد دانشگاه:

معاون آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر

مشاور تحقیقاتی وزارت جهاد کشاورزی

رئیس دانشگاه پیام نور استان خوزستان

معاون توسعه مشارکتهای مردمی وزارت آموزش و پرورش و معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس غیر دولتی و توسعه مشارکتهای مردمی

رئیس دانشگاه پیام نور استان تهران

معاون اداری و مالی و عمرانی دانشگاه پیام نور

نایب رییس هیات مدیره شرکت هواپیمایی نفت وابسته به شرکت سرمایه گذاری بازنشستگی نفت

نایب رییس هیات مدیره شرکت سرمایه گذاری بازنشستگی کشوری

رییس هیات مدیره شرکت صبافولاد خلیج فارس وابسته به شرکت سرمایه گذاری بازنشستگی کشوری

رییس هیات مدیره شرکت تکلم وابسته به بنیاد شهید و امور ایثارگران

نایب رییس شرکت کاونده وابسته به بنیاد شهید و امور ایثارگران

عضو هیات مدیره شرکت صرافی سکه وابسته به بنیاد شهید و امور ایثارگران

عضو هیات مدیره شرکت طریق التجاره وابسته به بنیاد شهید و امور ایثارگران

عضو هیات مدیره شرکت مهر سیستان وابسته به سازمان توسعه صنایع ایران

عضو هیات مدیره شرکت بیمه چتر آسایش وابسته به ایران خودرو

عضو هیات مدیره شرکت تجارت و سرمایه ایرانیان وابسته به ایران خودرو

عضو هیات مدیره شرکت مهتاب سیر جم وابسته به بنیاد تعاون ناجا

عضو هیات مدیره شرکت شیمی بافت وابسته به شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی

عضو هیات امنا موسسه آموزشی و پژوهشی برنامه ریزی و مدیریت کشور وابسته به ریاست جمهوری

منبع اینجا و اینجا

حقیقت چیست: بکارگیری محصولات تراریخته جلوگیری از سموم سرطان زا و مخرب محیط زیست است

مهر تأیید همه مراجع معتبر بین‌المللی بر محصولات تراریخته

حقیقت چیست: تولید محصولات تراریخته از بیوتروریسم جلوگیری می‌کند

حقیقت چیست: ایجاد محصولات تراریخته و اصلاح شده جدید نیست

چرا محصولات ارگانیک کاملا سالم و قابل اعتماد نیستند؟

چندی پیش سومین همایش توسعه تجارت و بازار محصولات ارگانیک توسط انجمن ارگانیک ایران برگزار شد. گذشته از اینکه این انجمن به عنوان یک انجمن علمی مورد تأیید وزارت بهداشت یا علوم نیست، به دلایل تبلیغاتی که این روزها در مورد مصرف محصولات ارگانیک صورت می‌گیرد بر آن شدیم که با مراجعه به سایت همایش اطلاعات لازم را به دست آوریم و اطمینان حاصل کنیم که محصولات ارگانیک کاملا سالم و قابل اعتماد هستند. با کمال تعجب و بر خلاف انتظار پس از مراجعه به سایت انجمن ارگانیک که اخبار همایش ارگانیک را پوشش می‌دهد به جای اینکه با تعاریف و رویکردهای توسعه محصولات ارگانیک و راهکارهای جلوگیری از سوء‌استفاده از این عنوان در فریب مردم مواجه شویم، با تبلیغات منفی علیه محصولات تراریخته مواجه شدیم.

به ناچار وقتی در سایت انجمن ارگانیک ایران پاسخ سؤالات خود را نیافتیم، درصدد آن برآمدیم که برای کسب اطلاعات لازم و اطمینان از سالم بودن محصولات ارگانیک به سایت‌های معتبر علمی و مقالات بین‌المللی منتشر شده در دنیا مراجعه کنیم. مقالات متعددی وجود داشت که علاوه بر ذکر محاسن محصولات ارگانیک، آنها را از جنبه‌های مختلف ازجمله وجود باکتری‌ها، ایجاد واکنش‌های آلرژیک، وجود برخی ترکیبات معدنی سمی و... بررسی کرده بود. در این نوشتار قصد داریم به مشکلی که به طور جدی‌تری در این نوع محصولات مطرح است اشاره کنیم و آن وجود مایکوتوکسین‌هاست.

در ابتدا لازم به توضیح است تاکنون تعاریف متعددی برای کشاورزی ارگانیک ارائه شده است. بر اساس تعریف ویکی‌پدیا، کشاورزی ارگانیک نوعی کشاورزی است که در تولید و فرآوری محصولات آن از کودهای شیمیایی، سموم، هورمون‌ها و دگرگونی‌ها و دستکاری‌های ژنتیک استفاده نشود و همه مراحل تقویت زمین، کاشت، داشت و برداشت با استفاده از نهاده‌های طبیعی (همچون کود زیستی، کمپوست‌ها، حشرات سودمند، ریزاندامگان کارا (Effective Microorganisms) صورت گیرد. مطالعات بر روی محصولات ارگانیک و مقایسه آنها با غذاهای غیرارگانیک تولید شده با سموم شیمیایی نشان‌دهنده ارزش غذایی بالاتر و کم بودن موادی همچون آفت‌کش‌ها در این گروه از مواد غذایی است. اما با این وجود، ترکیبات مضر دیگری همانند مایکوتوکسین‌ها نیز می‌توانند در مواد غذایی ارگانیک در مقایسه با مواد غیرارگانیک موجود باشند.

حضور قارچ‌های موجود در مواد غذایی از نگرانی‌های جدی در مورد سلامت این مواد است. از آنجا که استفاده از قارچ‌کش‌ها در تولید محصولات ارگانیک ممنوع است در مواردی دارای آلودگی بیشتری در مقایسه با مواد غذایی غیرارگانیک هستند. مایکوتوکسین‌ها محصولات جانبی بسیار سمی برخی کپک‌ها هستند که معمولا در مراحل مختلف تولید، برداشت، مراحل پس از برداشت و ذخیره‌سازی تولید می‌شوند. حضور مایکوتوکسین‌ها در مواد غذایی ارگانیک در تحقیقات متعددی بررسی و تأیید شده است (Rubert et al. , 2013). تحقیقات نشان می‌دهد که این ترکیباتِ سرطان‌زا نه تنها در مواد غذایی ارگانیک کمتر نیستند، بلکه در مواردی تا چندین برابر مواد غذایی غیر ارگانیک هستند، به عنوان مثال مشاهده شده است که آلودگی ذرت‌های ارگانیک به فامونیسین‌های fumonisin B1 و B2 تا 10 برابر بیشتر از ذرت غیر ارگانیک بوده است (Silva et al. , 2009).

اخیراً مطالعات دیگری در ارتباط با حضور مایکوتوکسین‌ها در محصولات غذایی ارگانیک و غیرارگانیک بر پایه غلات در آلمان، فرانسه و اسپانیا انجام شد که نتایج بیانگر وجود مقادیر بیشتر مایکوتوکسین‌های حاصل از فوزاریوم در محصولات ارگانیک در مقایسه با انواع غیرارگانیک بود(Rubert et al., 2013). فـــامـــــونیسیــــن‌هــــا مایکوتوکسین‌هایی هستند که به طور عمده توسط قارچ‌های فوزاریوم تولید می‌شوند و با عوارض متعددی از جمله سرطان کبد، نارسایی‌های کلیوی و... مرتبط هستند. همچنین وجود فامونیسین‌ها در ذرت‌های محلی (home grown) در شمال ایران ارتباط بالا و معنی‌داری با سرطان مری(Shephard et al. , 2000) و در چین با سرطان کبد نشان داد (Li et al. , 2001).

اما یکی از اصلی‌ترین مایکوتوکسین‌ها، آفلاتوکسین است و سمی‌ترین و سرطان‌زا‌ترین عضو این خانواده آفلاتوکسینB1 نامیده می‌شود که چنانچه در مدت طولانی و به مقدار کم جذب بدن شود موجبات ابتلا به سرطان کبد را فراهم می‌آورد. آفلاتوکسین M1 متابولیت هیدروکسیله شده B1 است که پس از جذب در بدن جانوران تشکیل می‌شود و به همان اندازه خطرناک است. آفلاتوکسین M1 در فرآورده‌های لبنی نسبتا پایدار بوده و در فرآیندهای پاستوریزه و حتی استریلیزه کردن، غیرفعال نمی‌شود. نتایج یک تحقیق نشان می‌دهد که میزان آفلاتوکسین M1 در ماست و شیر فرآوردمای ارگانیک بیش از حد مجاز بوده و می‌تواند برای مصرف‌کننده خطرناک باشد(Tosun and Arslan, 2013a; Malissiova et al, 2013). همچنین مقادیر بالاتر از حد مجاز آفلاتوکسین B1 در سبزیجات و ادویه‌جات ارگانیک مشاهده شده است (Tosun and Ayyıldız, 2013b). 

لازم به توضیح است کنجکاوی در مورد محصولات تراریخته و شعار «مصرف محصولات تراریخته ممنوع» همایش توسعه تجارت و بازار محصولات ارگانیک ما را بر آن داشت که در مورد این محصولات نیز تحقیق کنیم. نتایج جست‌وجوی ما حکایت از منفی جلوه‌دادن اغراق‌آمیز و غیر واقعی این فناوری مفید از سوی برخی افراد داشت. در اینجا بهتر دیدیم به جای اشاره به مقالات معتبر دنیا مبنی بر تأیید محصولات تراریخته به مطلبی تحت عنوان «محصولات تراریخته را تجاری نکنید» اشاره کنیم که در سایت انجمن ارگانیک به نقل از دکتر واندانا شیوا از کشور هندوستان یکی از سخنرانان اصلی و شاخص سومین همایش بین‌المللی توسعه تجارت و بازار محصولات ارگانیک در تهران منتشر شده است.

در این مطلب که تلاش دارد محصولات تراریخته را منفی جلوه داده و تجاری‌سازی آن در ایران را خطرناک معرفی کند، آمده است: «تا زمانی که تحقیقات و آزمایش‌های علمی به نتایج قطعی و دقیقی نرسیده است و اثرات مضر آن (محصولات تراریخته) روی انسان و محیط زندگی آنها مشخص نشده است، اجازه تجاری‌سازی آن را ندهید».

سؤال اینجاست که اگر آزمایش‌های علمی و نتایج قطعی و دقیقی مبنی بر عدم سلامت محصولات تراریخته که از سال 1996 در دنیا تجاری‌سازی شده‌اند و تاکنون هر ساله به طور چشمگیری سطح زیر کشت، پذیرش و مصرف آنها در جهان در حال افزایش است، وجود ندارد، پس چرا برخی با صرف هزینه‌های بالا و برگزاری همایش بین‌المللی سعی دارند به جای معرفی مزایای محصولات ارگانیک در همایش خود بر ضد تکنولوژی مفید تولید محصولات تراریخته در کشور تبلیغ کنند؟

آیا بهتر نیست این انجمن‌ها بنا بر رسالت خود و مطابق رسم معمول تمام دنیا نسبت به گسترش درج برچسب‌های آگــــاهـی‌دهـنـده جـهت اطلاع‌رسانی به مصرف‌کننده عمل کند و با توسل به رسالت اصلی خویش به حق انتخاب مشتریان در گزینش و مصرف محصولات سالم‌تر و با ارزش غذایی بهتر ارج نهد؟

سیدضیاالدین میرحسینی استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان

منبع

رییس انجمن ایمنی زیستی: احتمال سرطان‌زابودن محصولات ارگانیک

رییس انجمن ایمنی زیستی تولید ارگانیک برای محصولاتی مانند برنج و مرغ را محال دانست و گفت: احتمال سرطان‌زابودن آفلاتوکسین موجود در محصولات ارگانیک بیشتر از محصولات غیر ارگانیک است و باید با تحقیقات، احتمال سرطان‌زایی محصولات ارگانیک را به صفر برسانیم و محصولات ارگانیکی را تولید کنیم که علاوه بر فرایند، فرآورده آن نیز تست و برچسب‌گذاری شود.

دکتر بهزاد قره یاضی با تاکید بر ضرورت حمایت از تولید داخل، اظهار کرد: سالانه بین 3 تا 5 میلیارد دلار محصولات تراریخته وارد کشور می‌شود؛ چراکه به دلیل بازدارندگی سازمان محیط زیست کشور باید هزینه‌های گزافی برای وارد کردن محصولات تراریخته به کمپانی‌های جهانی پرداخت شود.

وی محصولات تراریخته را دارای مزایای زیادی دانست و یادآور شد: در تمام گزارش‌های سازمان‌های بین المللی همچون سازمان خواروبار جهانی، اتحادیه اروپا، FDA‌ آمریکا و نهادهای نظارتی استرالیا، آلمان و ژاپن بر سلامت محصولات تراریخته برچسب گذاری شده موجود در بازار  تاکید شده است.

قره یاضی با بیان این که علی رغم تائید وزارت بهداشت در مورد سلامت محصولات تراریخته برخی افراد از سکوت وزارت بهداشت در برابر این نوع محصولات نگران بودند، اضافه کرد: این در حالی است که همین افراد در مدت 20 سال در برابر واردات محصولات تراریخته سکوت کرده‌اند.

وی با اشاره به عملکرد دولت در حمایت از تولید داخل، خاطر نشان کرد: در سال‌های 91 و 92 کشور با بالاترین میزان واردات گندم یعنی بیش از 7.5 میلیون تن مواجه بود که این میزان بالاترین رکورد واردات گندم در هزاران سال گذشته بوده است.

رییس انجمن ایمنی زیستی میزان تولیدات گندم کشور در سال 92 را بین 4 تا 5 میلیون تن ذکر و اظهار کرد: این میزان در سال 93 به 6 میلیون تن افزایش یافت، به طوریکه از میزان واردات این محصول کاسته شد.

وی میزان تولیدات گندم در سال 94 را 8 میلیون تن ذکر کرد و افزود: پیش بینی می‌شود که در سال جاری بیش از 10.5 میلیون تن خرید تضمینی گندم از کشاورزان داشته باشیم، بدین ترتیب بی نیاز از واردات گندم خواهیم بود؛ از این رو باید در همه زمینه‌ها اتکای خود را به واردات کاهش دهیم، مگر در مواردی که به دلایل زیست محیطی و محدودیت منابع مالی مایل باشیم به جای تولید داخل از خارج وارد کنیم.

قره یاضی در ادامه این موارد را بسیار محدود ذکر کرد و ادامه داد: در مورد محصولاتی همچون چوب توصیه می‌شود به جای جنگل تراشی و یا بهره برداری از جنگل، چوب مورد نیاز از خارج وارد شود.

جدیدترین گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی در خصوص محصولات تراریخته

وی با اشاره به گزارش اخیر سازمان بهداشت جهانی و سازمان خواروبار جهانی گفت: برخی با اشاره به این گزارش ادعا کرده‌اند که بر اساس این گزارش اعلام شده است که گلایفوسیت سم اختصاصی محصولات تراریخته و سرطان‌زا است؛ در حالی که همه متخصصان این عرصه می‌دانند این سم، مختص این نوع محصولات نیست.

رییس انجمن ایمنی زیستی این سم را سم علف کش معرفی کرد که از 60 سال قبل در حال استفاده است و افزود: این سم سالم‌ترین سم موجود در دنیا است، به گونه‌ای که سمیت آن کمتر از نمک طعام است.

قره یاضی با اشاره به جزئیات این گزارش مشترک، خاطرنشان کرد: بر این اساس گلایفوسیت که برای علف کشی استفاده می‌شود، احتمال ندارد کشنده باشد و اجلاس مشترک فائو و بهداشت جهانی نتیجه گیری کرده است که گلایفوسیت احتمال ندارد برای انسان ریسک سرطان‌زایی در پی داشته باشد.
وی با تاکید براین که این سم ربطی به محصولات تراریخته ندارد، اضافه کرد: بر اساس اطلاعیه سازمان بهداشت جهانی، محصولات غیر تراریخته هرگز مورد بررسی‌های احتمال خطر قرار نمی‌گیرند و تنها محصولات تراریخته هستند که قبل از آن که در سفره غذای بشر قرار گیرند، مورد آنالیز احتمال خطر قرار می‌گیرند و تمام غذاهای محصولات تراریخته‌ای که در بازار جهانی امروز وجود دارند، هیچ نوع خطری برای سلامت انسان ندارند.

عضو هیات علمی موسسه تحقیقات بیوتکنولوژی کشاورزی تصریح کرد: محصولات تراریخته و ارگانیک نسبت به سایر محصولات غذایی ارجحیت دارند؛ ولی نه محصولات ارگانیکی که عده‌ای به نام «ارگانیک»، کشاورزان را وادار می‌کنند تا مجوز از آنها دریافت کنند و در نهایت این محصولات را به 3 برابر قیمت به فروش برسانند.

وی به هشدار مرکز ملی تائید صلاحیت ایران و سازمان استاندارد ایران اشاره کرد و یادآور شد: در  اطلاعیه این سازمان‌ها، آمده است: «حسب شکایات واصله از برخی بنگاه‌ها یا فعالانی که خود را مرجع صدور گواهی محصول و نشان محصولات ارگانیک معرفی کرده‌اند و در تبلیغات ادعا کرده‌اند که "چنانچه تولید کننده و یا صاحب کالا به عضویت این گروه درنیایند و موفق به دریافت نشان محصول از سوی بنگاه‌های مزبور نشوند، محصول ارگانیک تلقی نمی‌شوند"، به این وسیله به اطلاع هموطنان و ذی‌نفعان می‌رساند که تاکنون هیچ انجمن و یا سازمانی به عنوان سازمان گواهی کننده محصولات ارگانیک موفق به اخذ گواهینامه بر اساس استاندارد 17065 از مرکز ملی تائید صلاحیت ایران نشده است».

قره یاضی اضافه کرد: در ادامه این اطلاعیه آمده است: «اعطای لوگو یا نشان محصولات ارگانیک در زمره فعالیت‌های تصدی گری قرار نداشته و قابل تفویض به غیر اعم از بخش خصوصی و غیر خصوصی نبوده و هر گونه ادعا در این زمینه فاقد وجاهت قانونی است».

رییس انجمن ایمنی زیستی با تاکید براین که عده‌ای در کشور از صدور گواهی نامعتبر برای محصول تقلبی ارگانیک سود می‌برند، گفت: ما محصولات ارگانیک را تائید می‌کنیم و از جنگ زرگری به راه افتاده از سوی این گروه سودجو علیه ترایخته با برعکس دفاع نمی کنیم.

گزارش آکادمی آمریکا برای محصولات تراریخته

وی در ادامه به گزارش منتشر شده از سوی آکادمی علوم آمریکا اشاره کرد و گفت: در این گزارش با مشارکت صدها دانشمند از سراسر جهان، تمام گذشته مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته طی 20 سال گذشته مورد بررسی قرار گرفته و آینده آن پیش بینی شده است.
به گفته این محقق، در این گزارش که در سال 2016 منتشر شده، به صراحت اعلام شده است که هیچ گزارشی درباره مضرات این محصولات مشاهده نشده است.

دلایل عدم تولید ارگانیک برنج

قره یاضی با تاکید بر این که محصولات تراریخته و ارگانیک به دنبال تغییر طعم محصولات نیستند، ادامه داد: به طور کلی قیمت محصولات ارگانیک از قیمت سایر محصولات کشاورزی بالاتر است؛ چون تولید آنها مشکل و گران است، به این دلیل که اگر بر روی زمینی که قرار است محصولات ارگانیک تولید شود، کود و یا سم استفاده شود، به مدت سه سال نباید کاشت انجام شود.
وی تولید ارگانیک برای محصولاتی مانند برنج و مرغ را دروغ دانست و یادآور شد: ما پژوهشگران ضمن تاکید بر فناوری ارگانیک، اعتقاد داریم می‌توان محصولات ارگانیکی تولید کرد که دارای قیمت مناسب‌تری باشند.
قره یاضی با اشاره به دلایل محال بودن تولید ارگانیک برنج توضیح داد: پیوستگی مزارع برنج در شمال کشور موجب شده تا آب یک مزرعه وارد سایر مزارع دیگر شود در حالی که در همه مزارع از سم برای از بین بردن آفات  استفاده شده است. از این رو اگر مزرعه‌ای بخواهد تولید ارگانیک برنج داشته باشد، باید جلوی ورود آب مزرعه‌ای که سم خورده، گرفته شود.

نتایج تحقیقات در خصوص سرطان‌زا بودن محصولات ارگانیک

رییس انجمن ایمنی زیستی خاطر نشان کرد: نتایج مقالات متعددی نشان می‌دهد که احتمال سرطان‌زا بودن آفلاتوکسین موجود در محصولات ارگانیک بیشتر از سرطان‌زایی محصولات غیر ارگانیک است، ولی این امر نباید مانع از این شود که تحقیقات در زمینه محصولات ارگانیک را متوقف کنیم و لازم است با تحقیقات، احتمال سرطان‌زایی محصولات ارگانیک را به صفر برسانیم و محصولات ارگانیکی را تولید کنیم که علاوه بر فرایند، فرآورده نیز تست و برچسب گذاری شود.
وی به بیان دلایل سرطان‌زا بودن محصولات ارگانیک پرداخت و یادآور شد: از آنجایی که سم به محصولات زده نمی‌شود، ممکن است آفات از این محصولات تغذیه کنند. تغذیه آفات از محصولات کشاورزی سوراخی را ایجاد می‌کند که این سوراخ مرکز رشد قارچ است.
قره یاضی ادامه داد: این قارچ تولید کننده آفلاتوکسین در محصولات کشاورزی است، از این رو ما باید محصول نهایی را مورد تست قرار دهیم.
وی با رد این نظریه که محصولات آفت زده خوب هستند، گفت: اگر محصولی آفت زده باشد، احتمال وجود آفلاتوکسین در آن بیشتر است.

منبع

نفوذ زیست‌فناوری هراسان به مجلس رسید

ظاهرا سم پاشی‌های سودجویان مخالف زیست‌فناوری کشاورزی روی این خانم مهندس نساجی  که به تازگی نماینده مجلس شده‌ند اثر گذار شده است. ایشان در اظهاراتی متناقض معتقد هستند علم به جایی نرسیده که خوبی یا بدی محصولات تراریخته را اثبات کند ولی بلافاصله انواع دروغها و مضرات ادعایی را علیه تراریخته مطرح می‌کنند و آن را با مواد مخدر مقایسه می‌کنند. بعد اظهار می‌دارند که لااقل اگر نمیدانیم چیست برچسب بزنیم. بالاخره مخاطب را گیج کردید اگر در طول 25 سال گذشته هیچ عارضه ای از مصرف تراریخته مشاهده نشده است علم در آینده چه چیزی را علیه این محصولات می‌خواهد کشف کند؟ جالب اینکه علم در مورد تمام فناوری ها و موضوعات فقط مشاهدات خود را از جمله راجع به اسیب‌ها گزارش می‌دهد و هیچ گاه راجع به اینکه یک فناوری خوب یا بد است حکم نمیکند. لذا اگر این خانم تا ابد هم منتظر باشند، علم نه در این مورد و نه در هیچ مورد دیگری،  گزارش ایجابی و مثبتی که ایشان انتظار دارند را ارائه نخواهد کرد. چه بسا قصد کسانی که این شبهه را مطرح می‌کنند هم همین باشد که دانش و اقتصاد یک ملت را تا ابد متوقف کنند. چه آلت دستی بهتر از مروجان جاهل و نفهم چنین مبانی فکری برای دشمن یک ملت می‌تواند کار کند.

البته با تخصص ایشان طبیعی هم هست که بگویند هنوز به علم کامل در این باره نرسیده ایم. خانم جلودارزاده برای رفع جهل خود کافی است مراجعه بفرمایند به ژورنالهای علمی جهان و گزارش‌های اف دی ای، اتحادیه اروپایی، سازمان جهانی بهداشت، فائو و همه مراجع رسمی که سلامت محصولات موجود را تأیید کرده‌اند. این شایعات و ابهاماتی که به خورد ایشان داده شده هم فقط در سایتها و رسانه‌های غیرعلمی یافت میشود. این ملت بیست سال هزینه جهل امثال ایشان را پرداخته‌اند و موجب شدند ایران که درس سال 73 اولین برنج بی‌نیاز از سم جهان را معرفی کرد، از پیشروان این فناوری به انتهای قافله پرتاب شود. با معیاری که ایشان دارند یعنی در مورد هر فناوری بنشینیم تا علم در آینده نامعلوم به چیزی نامعلوم برسد اگر در راس امور بودند این کشور را به بیابانی عقب افتاده تبدیل می‌کردند. کاش به کار و اظهار نظر در تخصص نساجی کفایت می‌کردند.

مصاحبه خانم سهیلا جلودارزاده در سایت ضد زیست‌فناوری سلامت نیوز را اینجا بخوانید

پنبه و برنج تراریخته ایرانی آماده ورود به بازار شد

رئیس بخش فیزیولوژی مولکولی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی گفت: تمام تست‎های ایمنی زیستی پنبه و برنج تراریخته در حال طی شدن و آماده ورود به بازار بعد از دریافت مجوز است.

به گزارش دیده بان علم ایران، دکتر بابک ناخدا، عضو هیات مدیره انجمن ایمنی زیستی در جمع خبرنگاران در خصوص وضعیت کشت گیاهان تراریخته در سال ۲۰۱۵ گفت: طبق آخرین آمار، بیش از ۱۷۹ میلیون هکتار در ۲۸ کشور دنیا به کشت محصولات تراریخته اختصاص یافته است.

آمریکا در رأس تولیدکنندگان محصولات تراریخته

وی با بیان اینکه عمده این محصولات که در ۲۸ کشور توسعه یافته و صنعتی کشت می‎شود، سویا، کلزا، ذرت و پنبه هستند، اظهار داشت: در راس این کشورها، امریکا قرار دارد.

ناخدا با تاکید بر اینکه امسال برای چندمین سال پیاپی است که کشورهای در حال توسعه از نظر سطح زیر کشت گوی سبقت را از کشورهای توسعه یافته ربوده‎اند، عنوان کرد: به دلیل اینکه محصولات تراریخته نسبت به کشت‎های معمولی ارزش افزوده بالایی دارند و باعث افزایش درآمد زارعین و کاهش هزینه‎های آنان شده، به همین دلیل کشت این محصولات با استقبال روبرو شده است.

وی ادامه داد: همچنین به خاطر اینکه محصولات تراریخته باقیمانده سموم ندارند و برای سلامتی انسان مفید هستند، کشاورزان در کشورهای در حال توسعه هم رغبت بیشتری برای کشت این محصولات از خود نشان می‎دهند؛ این در صورتی است که کشاورزان خیلی محافظه کارند.

۱۸میلیون کشاورز محصولات تراریخته می‎کارند

به گفته ناخدا، طبق آمار، بیش از ۱۸ میلیون کشاورز در این ۲۸ کشور مشغول کشت و کار گیاهان تراریخته هستند.

رئیس بخش فیزیولوژی مولکولی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به وضعیت و درصد سطح زیر کشت محصولات تراریخته نسبت به محصولات نرمال گفت: ۸۳ درصد سویا، ۲۵ درصد کلزا، ۵۰ درصد پنبه، ۲۵ درصد ذرت محصولات تراریخته‎ای هستند که توسط کشاورزان در ۲۸ کشور دنیا کشت می‎شوند.

وی عنوان کرد: از سال ۱۹۹۶ تا کنون که قریب به ۲۰ سال است از کشت تجاری این محصولات با رشد بیش از ۱۰۰ برابر می‎گذرد؛ در واقع کشت محصولات تراریخته از ۱.۷ دهم میلیون هکتار به ۱۸۰ میلیون هکتار در این مدت کشت افزایش یافته است.

وی بیان کرد: همین موضوع باعث شده که این فناوری به سریعترین و مقبول‎ترین فناوری در کشاورزی تبدیل شود و از سوی دیگر کشاورزان علاقه زیادی به این نوع کشت دارند.

ناخدا اظهار کرد: وقتی در کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه۸۳ درصد به کشت سویا اختصاص دارد نشان از اهمیت دادن کشاورزان به این قضیه است.

عضو هیات مدیره انجمن علوم زراعت و اصلاح نباتات ایران با اشاره به فواید محصولات تراریخته اظهار داشت: کاهش مصرف ۲۵ درصدی سموم و افزایش ۳۷ درصدی درآمد کشاورزان از مزایای محصولات تراریخته به شمار می‎روند؛ همچنین محصولات تراریخته اثرات مفیدی برای حفظ محیط زیست از جمله کاهش گازهای گلخانه‎ای دارد.

ناخدا با بیان اینکه طبق آمار، با کشت محصولات تراریخته ۷ میلیارد لیتر در سوخت صرفه جویی شده است، اظهار داشت: با کشت این محصولات میزان سوخت تراکتوری که برای سم پاشی و از بین بردن علف‎های هرز است، کاهش می‎یابد.

وی افزود: این‎ها نشان می‎دهد که محصولات تراریخته علاوه بر مزیت‎هایی که دارد خیلی زیاد به حفظ محیط زیست کمک می‎کند اما بسیاری از مخالفین این موضوع را حربه‎ای علیه آن می‎دانند.

ناخدا اظهار داشت: کشت محصولات تراریخته باعث سلامت انسان می‎شود و باقیمانده سموم را ندارد؛ برای کشت محصولات معمولی از سموم استفاده می‎شود که این سموم آفت یا علف کش به آب‎های زیرزمینی و آب‎های سطحی وارد می‎شوند و ماهی‎ها را از بین می‎برند؛ همچنین دوباره از طریق بافت تجمع، به بافت انسان بر می‎گردند.

وی افزود: این‎ها اثرات سوء مستقیم هستند اما سم‎پاشی که عملیات سم‎پاشی را انجام می‎دهد و در آینده با مشکلاتی روبرو می‎شود دچار اثرات سوء غیر مستقیم می‎شود.

آینده کشت محصولات تراریخته در دنیا

رئیس بخش فیزیولوژی مولکولی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به دیدگاه آینده در خصوص محصولات تراریخت و با تاکید بر آینده نگری مقاله نیچر اظهار داشت: در این مقاله، چشم اندازه آینده محصولات تراریخته از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ پیش بینی شده است.

وی گفت: در این مقاله آمده است که آینده به سمت افزایش کیفیت محصولات پیش می‎رود تا در نهایت به سلامت انسان منجر شود؛ امنیت غذایی فقط تامین غذا از نظر کمی نیست بلکه از نظر کیفی هم مهم است، بنابراین از نظر سلامت فعالیت‎هایی که باعث افزایش مقدار روی و آهن در محصولات غذایی می‎شود مهم است.

ناخدا با اشاره به پروژه‎های کشورهای دنیا در زمینه محصولات تراریخته گفت: در پروژه‎هایی مانند هابس پلاس روی گندم و برنج که در مرکز تحقیقات بین المللی برنج واقع در فیلیپین انجام می‎گیرد این موضوع مورد اهمیت واقع شده است. همچنین ۲ پروژه ارزن در سوربون هند در حال انجام است.

وی افزود: محصولات تراریخته، قوت لایموت فقیران هستند و به افزایش سلامت مادر و کودک کمک می‎کند زیرا بانوان اکثرا دچار فقر آهن و روی هستند.

لوبیا، سیب زمینی و یونجه تراریخته

به گفته وی، اکنون لوبیای مقاوم به ویروس در برزیل و امریکای لاتین مورد توجه قرار گرفته است؛ همچنین سیب زمینی و یونجه که در امریکا مقاوم به علف هرز، آفت و خوابیدگی بوده و از نظر کیفیت غذایی خوش خوراک است، تولید شده و آماده ورد به بازار است.

به گفته ناخدا، به دلیل اینکه کشت این گیاهان، در مصرف آب صرفه جویی داشته و باعث افزایش بهره‎وری آب می‎شد ذرت متحمل به خشکی به تولید رسیده است.

وی با اشاره به وضعیت ایران در زمینه کشت محصولات تراریخته گفت: متاسفانه ایران در آمار جهانی از سال ۲۰۰۴ از نقشه گیاهان تراریخته حذف شده است.

وی گفت: در سال ۱۳۸۴ یا ۲۰۰۵ میلادی اولین کشوری بودیم که برنج تراریخته را به صورت رسمی وارد بازار کردیم و حتی برداشت آن توسط معاون وقت رئیس جمهور صورت گرفت ولی بعد از تغییر دولت و تغییر دیدگاه‎ها، این رشته تحقیقاتی به محاق رفت و تمام برنج‎هایی که داشتند به انبار رفتند و درب انبارها هم غل و زنجیر شد؛ حدود ۱۰۲ تن از این برنج‎ها در انبار از بین رفت.

وی افزود: اما محققان شروع به ادامه کار کردند و از طریق اصلاح نباتات کلاسیک و تلاقی‎های برگشتی توانستند بعد از تغییر سیاست‎های دولت که اجازه داد شرایط برای رها سازی این محصولات مهیا شود، اقداماتی انجام دهند.

وی تاکید کرد: هنوز سطح زیر کشت محصولات تراریخته به صورت رسمی در ایران صفر است ولی در زمینه تحقیقات خوب پیش رفته‎ایم و اکنون برنج و پنبه جزء گیاهان زارعی آماده ورود به بازار هستند.

وی افزود: تمام تست‎های ایمنی زیستی این دو محصول در حال طی شدن است و امیدواریم که بعد از صدور مجوز آماده رهاسازی به بازار شوند.

منبع

ضرورت تولید دانش بنیان محصولات تراریخته کشاورزی

گزارش‌های جهانی درباره ارزیابی میزان غذای مورد نیاز مردم دنیا نشان می‌دهد که تا ‌سال ٢٠٥٠ و برای تأمین کالری مورد نیاز ١١‌میلیارد نفر جمعیت زمین باید تولید غذا به ٢ تا ٣ برابر میزان فعلی برسد؛ با وجود اين یک اصل کلی برای متخصصان جهان محرز و مورد توافق است که با روش‌های سنتی هرگز نمی‌توان به این میزان از تولید غذا دست پیدا کرد. این موضوع در حالی رخ می‌دهد که گسترش شهرنشینی در جهان و تغییرات آب و هوایی کره زمین به معضل تأمین غذای مورد نیاز بشر در سال‌های آینده دامن زده و دانشمندان را به یافتن راهکارهای علمی برای تأمین غذای مود نیاز ساکنان زمین ترغیب کرده است. یکی از مهم‌ترین راهکارهای فعلی تولید محصولات تراریخته است. در تولید غذاهای تراریخته ویژگی‌های ممتاز محصولات کشاورزی تقویت می‌شود تا بهترین راندمان و بهره‌وری کشت به دست آید. این روش علاوه بر افزایش میزان تولید غذا مزایای دیگری به دنبال دارد ازجمله این‌که تولید محصولات کشاورزی با در نظر گرفتن ظرفیت منابع پایه انجام می‌شود؛ به‌عنوان مثال تولید بذرهای مقاوم به خشکی و شوری نمونه‌ای از این فناوری است که برای کشورهای خشک و کم‌آب امکان کشت و کار با کمترین بهره‌برداری از منابع آبی را فراهم می‌کند یا تولید محصولات مقاوم به آفت‌کش‌ها که سبب می‌شود میزان استفاده از سموم کشاورزی تا حد صفر رسیده و تبعات استفاده از سموم کشاورزی را برای محیط‌زیست کاهش دهد. علاوه بر این تولید محصولات تراریخته موجب شده است که برای نخستين‌بار در جهان تولید غذا در تمام مراحل از کشت تا عرضه به بازار مورد نظارت دقیق مراجع بهداشتی قرار گیرد.

در چنین شرایطی و با توجه به نقش بسیار مهم محصولات تراریخته در تأمین امنیت غذایی، کشت و تولید این دسته از کالاهای کشاورزی مورد توجه بسیاری از کشورهای جهان قرار گرفته است؛ به‌عنوان مثال پنبه مقاوم به آفات در آمریکا، چین و هندوستان در مقایسه با غیرتراریخته منجر به تولید محصول بیشتر و درنهایت منفعت بهداشتی و اقتصادی بیشتر شد. در کشور رومانی نیز با کشت سویای تراریخته توانستند عملکرد محصول را تا ٣١‌درصد در سال‌های ١٩٩٩ تا ٢٠٠٨ افزایش دهند. به جز این با وجود آن‌که بذر تراریخته قیمت بالاتری نسبت به غیرتراریخته دارد، مورد استقبال کشاورزان کشورهای پیشرفته قرار گرفته است؛ زیرا این بذرها با وجود قیمت بالا، راندمان قابل توجهی دارند و در نتیجه سود اقتصادی حاصل از آن  به خوبی قیمت بالای بذر را توجیه مي‌کند. از طرفی افزایش درآمد کشاورزان خرد در کشورهای درحال توسعه نیز اثر مستقیم در از بین بردن فقر و کیفیت زندگی دارد که از موارد کلیدی در توسعه پایدار است. عواملی مانند فقر،  بي‌ثباتي سیاسی، تخریب جنگل‌ها، چرای بیش از حد دام‌ها، روش‌های نامناسب آبیاری در کاهش حاصلخیزی زمین و در نتیجه بیابان‌زایی تأثیر مي‌گذارند. محصولات تراریخته با نیاز به شخم کمتر برای آماده‌سازی زمین جهت کاشت باعث حفاظت خاک و افزایش کیفیت آن می‌شود. همچنین استفاده از محصولات تراریخته مقاوم به خشکی و شوری می‌تواند در بیان‌زدایی و احیای مراتع و ثروت‌های سبز زمین تأثیر قابل توجهی داشته باشد؛ به علاوه عملکرد بالای این محصولات به حفاظت جنگل‌ها کمک می‌کند. تمام این مزایا در شرایطی است که تاکنون هيچ مدرك مستند و قابل اثباتی دال بر مضر بودن محصولات تراریخته براي انسان، موجودات ديگر و محيط‌زيست گزارش نشده است.
علاوه بر موارد اشاره شده جنبه‌های بهداشتی محصولات تراریخته موضوع دیگری است که اهمیت بالایی دارد. گیاهان تراریخته مقاوم به آفت که در دنیا ایجاد شده‌اند، نقش مهمی در سلامت و کاهش آلودگی‌های قارچی دارند. تحقیقات نشان داده است رابطه مستقیمی بین حمله آفت و پوسیدگی قارچی وجود دارد که این پوسیدگی‌ها حاصل فعالیت قارچ ثانویه فوزاریوم است. از طرفی تجمع فوزاریوم باعث ایجاد مایکوتوکسین می‌شود که وجود آن در غذای انسان و دام تهدیدی بزرگ برای سلامتی و  عامل بیماری سرطان مری و نقص لوله‌های عصبی است. با استفاده از مهندسی ژنتیک می‌توان به مسیر ساخت اسیدهای چرب مانند امگا ٣ در گیاهانی مانند سویا و کلزا دست یافت. چنین موفقیتی بسیار حایز اهمیت است؛ چرا که نقش مهمی در سلامت و بهداشت دارد. با توجه به چالش‌های موجود تغییرات آب و هوایی و نیاز به غذا باید ابزارها و راه‌حل‌هایی برای افزایش عملکرد محصولات کشاورزی پدید آورد که بیوتکنولوژیست‌های گیاهی ضمن فراهم آوردن چنین ابزاری، سهم بزرگی را در ایجاد توسعه پایدار بازی می‌کنند.
با عنایت به دستاوردهای انکارناپذیر محصولات تراریخته که برشمرده شد، هجمه‌های زیادی علیه گیاهان تراریخته در سطح کشور آغاز شده است؛ حملاتی که با قلب واقعیات یا بزرگنمایی‌ها علیه تولید این محصولات در کشور فضاسازی می‌کنند. این درحالی است که چنین مخالفت‌هایی که هیچ اساس علمی ندارند و صرفا براساس تسویه‌حساب‌های جناحی یا سلیقه‌ای بنا نهاده شده است، نوعی دانایی‌ستیزی و فناوری‌هراسی محسوب می‌شود. اکنون برعهده مدیریت کلان کشور است كه تمهیداتی بينديشد تا این فناوری که از سال‌ها قبل در دنیا آغاز شده است و کشور ما هم به آن دست یافته است به ورطه نابودی کشیده نشود.

|  مسعود توحیدفر  |   دانشیار دانشگاه شهیدبهشتی |

درخواست تسریع صدور مجوز محصولات تراریخته ایرانی از وزارت کشاورزی

شرکت‌کنندگان «همایش ملی محصولات تراریخته در خدمت سلامت انسان و محیط زیست» در قطعنامه پایانی همایش از وزارت جهاد کشاورزي درخواست کردند ضمن تسریع مراحل بررسی و ارزیابی و صدور مجوز محصولات تراریخته ،مسیر فزاینده واردات محصولات تراریخته را به سمت تولید ملی و درون‌زا سوق دهد.

به گزارش دیده بان علم ایران، همایش ملی محصولات تراریخته در خدمت سلامت انسان و محیط زیست با حضور بیش از ۲۰۰ نفر از پژوهشگران، متخصصین و مدیران محیط زیست، کشاورزي، بهداشت، پزشکی، اقتصاد، علوم اجتماعی و … در تاریخ ۱۳ خرداد ماه ۱۳۹۵ دردانشکده علوم پایه دانشگاه رازی کرمانشاه برگزار شد. در این همایش که باقرائت استفتاء مقام معظم رهبری و پیام دکتر حسن روحانی به همایش بیوتکنولوژي کشور و سخنرانی دکتر اعلمی‌آل‌آقا رئیس دانشگاه افتتاح شد، سخنرانانی از دانشگاهها و مراکز پژوهشی کشور مقالات خود را در زمینه مهندسی ژنتیک، ایمنی زیستی، محیط زیست و محصولات تراریخته ارائه کردند.

شرکت کنندگان در این همایش در قطعنامه پایانی تاکید کردند: «در شرایطی که علم و فناوري اساس عزت و اقتدار در سطح جهان است، ضرورت دارد جمهوري اسلامی ایران در جهت تحقق اسناد بالادستی همچون نقشه جامع علمی، سند چشم‌انداز ۲۰ ساله نظام، سند ملی زیست‌فناوري و راهبردهاي اجرایی و سیاست‌هاي ابلاغی مقام معظم رهبري در حوزه علم و فناوري فعالیت نماید. تحقق اقتصاد مقاومتی در اقدام و عمل، مستلزم توجه ویژه به توسعه عرصه‌هاي دانش بنیان و ممانعت از هراس‌افکنی و مقابله با دانایی‌ستیزي است زیرا علم و فناوري صرفا ابزار پیشرفت و توسعه‌اند و بهره‌گیري ایمن و نظام‌مند از آن تضمین کننده پیشرفت کشور است. از مقام معظم رهبري، ریاست محترم جمهور و رسانه ملی درخواست می‌شود مانع از استمرار هجمه‌هاي ناروا و سازمان یافته اخیر علیه دستاوردهاي دانش‌بنیان زیستی کشور به‌ویژه محصولات اصلاح شده ژنتیکی (تراریخته) شود.»

شرکت کنندگان در همایش ضمن تایید اینکه همه رشته‌هاي علوم و فنون ممکن است داراي جنبه‌هایی باشند که قابلیت استفاده دوگانه داشته و ملاحظاتی در استفاده از آنها مدنظر باشد تاکید کردند که مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته از پاکیزه‌ترین فناوري‌هاي سده اخیر بشر بوده نه تنها تاثیر نامناسبی ندارد بلکه موجب بهبود کیفیت و سلامت غذا و انسان شده و محیط زیست سالم‌تر و شاداب‌تري را به ارمغان آورده و موجب افزایش تنوع زیستی و کاهش هزینه‌هاي تولید می‌شود.»

در بند دیگری از این قطعنامه ضمن تشکر از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مورد نظارت دقیق بر محصولات تراریخته‌اي که داراي مصرف غذایی هستند و ضمن تقدیر از سازمان غذا و دارو در شروع فرآیند مجوزدهی به محصولات تراریخته در کشور، از دولت تقاضا شده از تولید داخلی محصولات اصلاح شده ژنتیک (تراریخته) حمایت کند تا در حد ممکن از حجم واردات اجتناب‌ناپذیر فعلی این محصولات کاسته شود. همچنین از وزارت جهاد کشاورزي به عنوان متولی اصلی کشاورزي و تولید غذا در کشور درخواست شده با ورود فعال‌تر در عرصه مهندسی ژنتیک و استفاده از محصولات تراریخته ضمن تسریع مراحل بررسی و ارزیابی و صدور مجوز محصولات تراریخته مسیر فزاینده واردات محصولات تراریخته را به سمت تولید ملی و درون‌زا منطبق بر سیاست‌هاي اقتصاد مقاومتی و اجراي کامل قانون ایمنی زیستی سوق دهد.

حمایت از ساختارهای علمی، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی استان کرمانشاه که با سابقه تمدن ۱۲ هزار ساله از توانمندی‌های بالای کشاورزی، زیست‌محیطی و صنعتی برخوردار است از دیگر بندهای این قطعنامه بود.

چه کسانی از اصلاح ارقام کشاورزی و فناوری تراریخته می‌ترسد؟

 

تراریخته، نامی آشنا برای مجامع علمی و گمنام در میان بسیاری از مردم است. تراریخت یا تراژن (Transgenic) فناوری جدیدی است که بر اثر ایجاد تغییرات ژنتیک در گیاهان و حیوانات، باعث تولید محصولاتی می‌شود که متخصصان، آنها را باکیفیت‌تر و با‌ارزش‌تر از محصولات عادی می‌دانند.

 

 هرچند استفاده از این فناوری در ایران و جهان با چالش‌های جدی مواجه است و حتی برخی، تولید این محصولات را متاثر از برنامه‌های مخاطره‌آمیز سیاسی می‌دانند، محققان بی‌شماری در جهان به استفاده از دانش نوین برای ارتقای کیفیت زندگی معتقدند،‌ به گونه‌ای که هزار نفر از اندیشمندان، متخصصان، محققان و دانشجویان حوزه‌های مختلف علوم ژنتیک در دومین کنگره بین‌المللی و چهاردهمین کنگره ژنتیک ایران که اوایل خرداد برگزار شد، قطعنامه‌ای تصویب کردند که در بند هفتم آن، خواستار ایجاد شبکه ملی حفاظت و بهره‌برداری از ذخایر ژنتیک و تولید محصولات تراریخته با هدف نیل به خودکفایی و تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی کشور شدند.

امنیت و ایمنی غذا محورهای چالش‌برانگیز

تامین امنیت غذایی ساکنان هفت میلیاردی زمین که بیش از 800 میلیون نفر آنان غذای کافی ندارند، دغدغه جدی جامعه بشری است. نزدیک به پنج درصد افراد فقیر و بدون امنیت غذایی در آسیا، 25 درصد در آفریقا، 12 درصد در آمریکای لاتین و باقیمانده آنها در سایر نقاط دنیا قرار دارند که عمده آنها در کشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند.

از سوی دیگر، گسترش فناوری و افزایش مصرف افزودنی‌ها، آفت‌کش‌ها، آنتی‌بیوتیک‌ها و هورمون‌ها در تولید مواد غذایی و اثرات سوء و انکارناپذیر آنها بر سلامت انسان، موجب شده تا مباحث مربوط به ایمنی و سلامت غذای مورد استفاده، زیر ذره‌بین باشد. این دغدغه‌ها موجب شده تا امنیت و ایمنی غذا، مهم‌ترین محورهای چالش‌برانگیز موافقان و مخالفان محصولات تراریخته باشد،‌ به گونه‌ای که مخالفان معتقدند؛ این روش نه‌تنها نمی‌تواند تأمین‌کننده غذای مورد نیاز مردمان جهان باشد، بلکه مخاطرات و مضرات جدی برای سلامت انسان و محیط‌زیست دارد.

دکتر بهزاد قره‌یاضی، بنیانگذار و رئیس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران درباره ضرورت تولید محصولات تراریخته در دنیای امروز به جام‌جم می‌گوید: بررسی بیش از 147 مقاله علمی معتبر در سال 2014 نشان می‌دهد، به کارگیری این فناوری، باعث کاهش 27درصدی مصرف آفت‌کش‌های شیمیایی، افزایش 22 درصدی محصولات و سود 68درصدی کشاورزان شده است.

وی در پاسخ مخالفان این فناوری که معتقدند این روش تولید، باعث مقاوم شدن آفات کشاورزی و به تبع آن افزایش میزان مصرف سموم می‌شود، می‌گوید: صحبت از فواید استفاده از فناوری تراریخته، حاصل 20 سال مطالعه در کشورهای مختلف است که مستندات علمی متعددی آنها را تائید می‌کنند. مخالفان نیز در قبال ادعای خود، مکلف به ارائه سند علمی قابل توجه و مورد تائید مجامع بین‌المللی هستند.

کاهش زمین‌های زیر کشت

امکان کشت محصولات تراریخته با مصرف کم آب و مقاومت آنها در برابر خشکی، مزایای قابل توجهی است که از نتایج آن، کاهش سطح زمین زیر کشت و کاهش آلاینده‌های زیست محیطی است. رئیس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران با بیان این که محصولات تراریخته به چند روش به محیط‌زیست کمک می‌کنند، می‌گوید: با استفاده از این فناوری، امکان کشت محصولات تراریخته بدون شخم‌زدن وجود دارد که باعث تولید متان کمتر می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد، تولید محصولات تراریخته به اندازه خروج 10 میلیون ماشین از جاد‌ه‌ها، می‌تواند باعث کاهش تولید گاز کربنیک شود. کاهش تولید گاز متان و گازکربنیک، مصرف آب، سطوح زیر کشت و سموم کشاورزی در برابر افزایش کیفیت محصولات از مهم‌ترین مزایای تایید شده استفاده از فناوری تراریخته توسط مجامع علمی دنیا است.

وی ادامه می‌دهد: کاهش 22 درصدی سطوح زیر کشت، باعث شده فضای بیشتری در اختیار محیط‌زیست بماند در صورتی که اگر محصولات تراریخته کشت نمی‌شدند، مجبور به تصاحب زمین‌های بیشتری از جنگل‌ها و مراتع می‌شدیم که به مروز زمان، نابودی آنها را به همراه داشت.

دکتر قره یاضی با اشاره به نتایج کشت آزمایشی برنج و پنبه به روش تراریخته می‌گوید: در این روش،‌ مصرف سموم تقریبا به صفر رسیده است. با وجود این، اگر در تولید برنج یا هر محصول دیگری حتی بتوانیم مصرف سم را تا 50 درصد کاهش دهیم، به دستاورد بزرگ بهداشتی و محیط‌زیستی رسیده‌ایم؛ زیرا مصرف سموم و حشره‌کش‌ها به معنی تهدید حیات جانداران مختلف اعم از گیاهان، حشرات مفید، ماهی‌ها ، قورباغه‌ها و حتی انسان است.

ایران در مسیر تولید محصولات تراریخته

به گفته عیسی کلانتری، وزیر اسبق جهادکشاورزی (به نقل از مهر)، 90 درصد محصولات وارداتی به کشور از جمله روغن، سویا و گوشت تراریخته هستند و حداقل سالانه 3 تا 4 میلیارد دلار محصولات تراریخته وارد کشور می‌شود. رئیس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران با اشاره به تولید برنج تراریخته در ایران و نتایج آن می‌گوید: برای تولید برنج تراریخته مقاوم به خشکی برنامه‌ریزی شده است که با تغییر ساختار ریشه و کشت برنج، می‌توان این محصول را مانند گندم تولید کرد.

وی با بیان این که تولید برنج تراریخته مقاوم به خشکی مختص ایران است و جای دیگر تولید نمی‌شود، ادامه می‌دهد: در حال حاضر، سویا (آرد، روغن و کنجاله)، ذرت (روغن، آرد و دانه) ، کلزا (کنجاله، روغن و دانه) و پنبه (الیاف و روغن) در مزارع کشورهای مختلف دنیا کشت و در بازارهای جهانی عرضه می‌شوند.

دکتر قره‌یاضی، کاهش هزینه‌های تولید برای کشاورزان را از دیگر مزایای فناوری تراریخته عنوان می‌کند و ادامه می‌دهد: یونجه، خربزه و چغندر قند تراریخته در آمریکا تولید می‌شود و به مصرف مردم همان کشور می‌رسد. علاوه بر این، بادمجان تراریخته در بنگلادش و فلفل شیرین نیز در چین تولید و استفاده می‌شود.

محصولات ارزان‌تر

وضعیت اقتصادی افراد در میزان، نوع و کیفیت استفاده آنها از محصولات کشاورزی نقش بسیار دارد. برتری کیفیت محصولات تراریخته به‌واسطه ارزش غذایی بالا و بدون سم، شائبه گران‌فروشی این محصولات را به وجود می‌آورد. دکتر قره یاضی در پاسخ این شبهه می‌گوید: برخلاف محصولات ارگانیک که به مردم گران‌تر فروخته می‌شود، محصولات تراریخته به علت این که هزینه تولید کمتری دارند، اتفاقا ارزان‌تر در اختیار مردم قرار می‌گیرند.

وی درباره امکان سوء‌استفاده برخی فروشندگان و ارائه محصول با قیمت بالاتر به بهانه کیفیت بالای محصول می‌گوید: دستگاه‌های نظارتی باید مانع چنین کاری شوند. اگر این‌گونه هم بشود، کار ناروایی نکرده‌اند. مردم برای سلامت خودشان باید هزینه کنند. پیش‌بینی می‌کنم حداقل تا 10 سال آینده، محصولات تراریخته ارزان‌تر از تولیدات عادی به دست مردم برسد.

ارزش غذایی تراریخته‌ها

محصولات تراریخته تنها محصولاتی هستند که قبل از ورود به بازار، مورد ارزیابی دقیق قرار می‌گیرند تا سلامت غذایی مردم به واسطه محصولات تولید شده با این فناوری جدید دچار مشکل نشود. در صورتی که بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی هیچ محصول غیرتراریخته‌ای قبل از ورود به بازار ارزیابی نمی‌شود.

دکتر سمیرا کهک، دبیر شورای مشورتی مرجع ملی ایمنی زیستی نیز در گفت‌وگو با جام‌جم، وجود قوانین مهم و قابل توجه در حوزه محصولات تراریخته در کشور را نشان از اهمیت و توجه مسئولان به ایمنی و سلامت غذای مردم می‌داند و می‌گوید: این محصولات تا زمانی که تمام آزمایش‌های مربوط به مخاطرات ایمنی و زیستی روی آنها انجام نشود، وارد بازار نمی‌شوند.

وی ارزش غذایی بالا را از ویژگی‌های مهم محصولات تراریخته عنوان می‌کند و می‌گوید: در میان محصولات تراریخته، برنجی با نام برنج طلایی وجود دارد که ویتامین A موجود در آن بسیار بالاست. هنوز این نوع برنج در ایران وجود ندارد. دبیر شورای مشورتی مرجع ملی ایمنی زیستی در پاسخ این پرسش که آیا محصولات تراریخته به لحاظ ظاهری ویژگی خاصی دارند، می‌گوید: ویژه‌بودن این محصولات در ماهیت آنها نهفته است و آن، عاری بودن از بقایای سموم و کیفیت بالای آنهاست، اما در ظاهر تفاوت خاصی با سایر محصولات ندارند. وی ادامه می‌دهد: فعلا تنها محصول تراریخته‌ای که ظاهر آن متفاوت از سایر محصولات است، برنج طلایی است.

درج نام تراریخته ‌ روی محصول

بسیاری از ما هنگام خرید محصول، تنها به دیدن برچسب زردی که نشانه تایید محصول از سوی سازمان غذا و دارو است، اکتفا می‌کنیم و توجهی به فناوری محصول تولید شده نداریم.

در دنیا مرسوم است روش تولید محصول روی آن درج شود و میزان محصول تراریخته موجود در بسته‌بندی کالا مشخص شود. در اروپا، اگر 9 درصد از کل مجموع یک کالای بسته‌بندی شده، از تولیدات تراریخته باشد، آن را با نام تراریخته می‌فروشند. این میزان در ایران، 2 درصد و در ژاپن، 5 درصد است. در آمریکا هیچ برچسبی مبنی بر تراریخته یا غیرتراریخته بودن محصول نمی‌زنند.

دکتر کهک درباره محصولات تراریخته‌ای که در ایران عرضه می‌شود، می‌گوید: بیش از 95 درصد روغن‌های مورد استفاده در ایران، وارداتی است که تمام آنها از دانه‌های سویا یا کلزا به دست می‌آیند و نوع کشت آنها نیز تراریخته است. بنابراین تنها محصول تراریخته‌ای که اکنون در بازار عرضه می‌شود، روغن است.

خبر تولید برنج پلاستیکی دروغ است

فیلمی در فضای مجازی منتشر شده که از تولید برنج پلاستیکی در یکی از کشورها حکایت می‌کند. عضو هیات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی درباره تولید برنج پلاستیکی می‌گوید: اظهارات درباره برنج پلاستیکی صحت ندارد و رسما دروغ است. چه کسی باور می‌کند این فیلم واقعی باشد؟

وی ادامه می‌دهد: فیلم منتشر شده در فضای مجازی، درباره تولید گرانول‌های پلاستیکی مورد استفاده صنایع است. برنج‌هایی به شکل ماکارونی وجود دارد که به آن ماکارونی برنج گفته می‌شود و از مواد غذایی مجاز تولید می‌شوند. اینها به لحاظ شکلی ریز و مانند برنج هستند، اما قابل تفکیک و تشخیص از برنج هستند. برنج‌هایی که به صورت ماکارونی تولید می‌شود، اگر در بازار کشور باشد، قطعا باید با مجوز وزارت بهداشت باشد.

سهیلا فلاحی

آنچه صنایع افراطی ارگانیک از شما مخفی می‌کنند

در حالی که انجمن سودجوی ارگانیک و افراط گرایان محیط زیستی وجود پروتئین Bt در برخی مدلهای تراریخته را دلیل مخالفت خود ذکر می‌کنند، باید دانست حشره کش هایی که در کشت ارگانیک استفاده میشود سالها است از باکتری زنده Bt استفاده می‌کنند که بر خلاف ارقام تراریخته Bt امکان تکثیر هم دارند.

https://telegram.me/SofreSalamat

مصرف کمتر سموم سرطان زا در محصولات تراریخته سلامتی را به جامعه برمیگرداند

با استفاده از گیاهان اصلاح ژنتیکی شده (تراریخت) مانع ورود سموم شیمیایی سرطان زا و عقیم کننده به آشپزخانه خود شوید.

https://telegram.me/SofreSalamat

اعتراض دانشمند بیوتکنولوژی کشور به دروغهای صداوسیما ضد بیوتکنولوژی و تراریخته

مشاهده گفتگوی ویژه خبری پنجشنبه شب مورخ 23/2/95 و جهت گیری سوء و جانبدارانه رسانه ملی بر علیه فناوری مهندسی ژنتیک و گیاهان تراریخته در قالب یک سناریوی نخ نمای از پیش تعیین شده و صحبتهای یک طرفه مجری محترمه در نقش دلواپس سلامتی مردم،‌ اینجانب را که سالیان متمادي در داخل و خارج از کشور با این رشته علمی آشنایی دارم بر آن داشت تا توضیحاتی را در این رابطه به آگاهی خوانندگان محترم و بینندگان احتمالی این برنامه برسانم.

 

البته قصد نگارنده از این نوشتار پاسخگویی به مجری محترمه نیست چرا که ایشان قطعا دستورات اتاق فرمان را در جلوگیری از ارایه توضیحات شفاف و آگاهی رساننده میهمان محترم برنامه آقای دکتر قرهیاضی اجرا میکردند. ولی مخاطب اصلی اینجانب  کسانی هستند که از روي آگاهی و با دید جناحی و در نظر گرفتن منافع زودگذر خود سفارش چنین کارهایی را میدهند. کسانی که دانسته به منافع کشور و مردم فهیم آن ضربه زده و تیشه به ریشه علم و تکنولوژي در این کشور میزنند. 

 

امروزه در عصر ارتباطات و اطلاعات و به مدد اینترنت و سایر فناوريهاي اطلاع رسانی کمتر کسی است که چیزي در مورد مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژي یا فناوري زیستی و توانمنديهاي خارقالعاده آن نشنیده باشد. امروزه در حالی که بیش از 179 میلیون هکتار از اراضی جهان در 28 کشور دنیا به کشت محصولات تراریخته و حاصل از مهندسی ژنتیک اختصاص دارد و بیش از 18 میلیون کشاورز از منافع فراوان این تکنولوژی بهرهمند گشتهاند و در حالی که تاکنون حتی یک مورد گزارش موثق و مستدل از اثرات سوء این محصولات بر سلامت انسان یا محیط زیست و یا موجودات غیر هدف گزارش نشده است و سرویسهای علم و فناوری بطور مستمر از پیشرفتهای شگرف در حوزه مهندسی ژنتیک و ویراستاری ژنوم انواع موجودات زنده و تولیدات محصولات جدید کشاورزی با خواص برتر زراعی و تغذیهای خبر میدهند، با کمال تاسف رسانه ملی به جای حمایت از این فناوری دوستدار سلامت انسان و محیط زیست در کنار برخی رسانههای جهتدار و به نفع مافیای سم و کود و بذر، کلیه هم و غم خود را بر علیه این فناوری بکار گرفته است. جالب اینکه شبکه دو سیما به برکت وجود مشاوران نخبه خود حتی بضاعت فکری و عقلی لازم برای ترجمه یک متن بسیار ساده انگلیسی را هم نداشته و با بهرهگیری ناشیانه از ابزار رسانه و به صورت کاملا یک طرفه و با توهین به شعور مخاطب و با نشان دادن یک سند نامربوط به موضوع، سعی در القای تفکرات سراسر غلط خود به بیننده دارد. غافل از اینکه در دنیای امروز اکثر مخاطبان چنین برنامههایی از حداقل سواد انگلیسی برای تشخیص سره از نا سره اطلاع دارند.

 

 این در حالی است که از حجم عظیم تولیدات جهانی تراریخته هر ساله مقادیر معتنابهی به شکل دانههاي روغنی خام یا فرآوري شده و یا سایر محصولات و تولیدات گیاهی به کشور وارد و مورد مصرف قرار میگیرد. جالب است که بدانید با توجه به سطح زیر کشت و درصد تولید محصولات تراریخته در کشورهای مختلف و آمار واردات به کشور، تقریبا 100% محصولات عمده وارداتی مانند ذرت، سویا، پنبه و کلزا به کشور تراریخته هستند. 

 

متاسفانه مشکل بیشتر افرادی که در کشور بر طبل مخالفت با گیاهان تراریخته میکوبند این است که این حضرات نه تنها هیچ اطلاعی از فرآیند تولید گیاهان تراریخته ندارند بلکه اساسا با موضوع اصلاح نباتات و تکامل و ژنتیک و فرآیند گزینش طبیعی و موتاسیون و ... در کل بیگانه هستند! مطالعه لازم در این حوزه را ندارند و فقط به برخی شنیده ها و شایعات از دهه 70 میلادی بسنده میکنند. این موجودات هیچ نقد علمی و کارشناسانه با استناد به مقالات علمی معتبر در رد محصولات تراریخته ارایه نمیدهند. تنها استنادشان به مقالات مجعول و غیر علمی برگشت خورده است. اینها تنها کاری که بلد هستند، انگ زدن و برچسب زدن و شانتاژ تبلیغاتی با ترفندهای پوپولیستی برای رسیدن به پست و مقام و منصب است و گرنه درد این آقایان و خانم ها، علم و خوداتکایی و صرفه جویی اقتصادی و حفظ محیط زیست و منابع طبیعی و سلامت شهروندان که نیست. اینها اگر درد مردم داشتند چرا تا حالا در برابر ورود بیش از 5 میلیارد دلار محصولات تراریخته از خارج از کشور و ورود میلیاردها لیتر سموم شیمیایی و میلیون ها تن انواع کودهای شیمیایی بی خاصیت از چین موضع گیری نمیکردند. چرا الان که دانشمندان با غیرت این کشور در راه تولید داخلی محصولات اصلاح شده ژنتیکی اقدام کرده اند به جوش و خروش آمده اند؟! هر بار که از آقایان درخواست میشود که ادله علمی ارایه دهند و بحث کارشناسی کنند فقط با سفسطه و آسمان ریسمان بافتن و سعی در ارتباط دادن دانشمندان غیور کشور به لابی صهیونیسم و فتنه 88 و اینگونه خزعبلات سعی در تخطئه علم و فناوری در کشور دارد. هر جا هم نشست علمی بوده و افراد صاحب نظر حوزه مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی حضور دارند و قرار است بحث کارشناسی صورت گیرد،  با بی احترامی جلسه را ترک میکنند. 

 

خوشبختانه به همت دانشمندان فهیم و کاردان کشورمان هم اکنون این رشته تحصیلیمهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی در بسیاري از دانشگاههاي کشور تدریس میشود و مراکز تحقیقاتی و پژوهشی متعددي در این زمینه مشغول فعالیت هستند. همچنین شرکتهاي مختلف دانش بنیان در زمینه‌هاي گوناگون این علم شکل گرفتهاند و میرود که ایران در زمینه بیوتکنولوژي نیز مانند نانوتکنولوژی، فناوری هسته‌ای و سلولهای بنیادی به یکی از قطبهاي مهم علمی جهان تبدیل شود. 

 

 اما صد افسوس که عدهاي در داخل کشور با بیگانگان و دشمنان قسم خورده این مرز و بوم همآوا شده و به بلندگوهاي آنها در داخل کشور تبدیل شده‌اند. این عده خواسته یا ناخواسته و از روي جهل و ناآگاهی با ارایه اخبار غلط، غیرعلمی و غیر مستدل، آب به آسیاب دشمن ریخته و با ایجاد رعب و وحشت در عامه مردم و مصرفکنندگان موجب فناوريهراسی شده و موجبات تشویش اذهان عمومی را فراهم می‌آورده و بر این کار خود نام اطلاع رسانی مسئولانه هم میگذارند!

 

من قبلا نیز این سوال را از این حضرات مطرح کرده‌ام که آیا ارائه اطلاعاتی نظیر انتقال صفات رذیله خوكها و درنده‌خویی کوسه‌ها به انسانها از طریق بیوتکنولوژي و یا نابودي و عقیم کردن جمعیت هدف با استفاده از گیاهان تراریخته به مقامات عالیرتبه نظام و درج تیترهایی همچون "محصولات ترانسژنیک همچنان قربانی می‌گیرند"، "تراریخته‌ها دشمنان تنوع زیستی و قاتلان شهروندان" و عناوینی از این دست، مسؤولانه است؟ آیا نباید با ارایه دهندگان این اطلاعات نادرست برخورد قانونی صورت گیرد؟ آیا با بحران غذایی و اقتصادي جاري و انفجار جمعیت در کشورهاي در حال توسعه براي افزایش تولیدات کشاورزي و تأمین امنیت غذایی مردم و جامعه که به احتمال قوي در آینده توسط کشورهاي پیشرفته و دشمنان کشور به عنوان حربهاي نظامی و سیاسی براي فشار به کشور و ملت به منظور به زانو در آوردن "جمعیت هدف" و به کرسی نشاندن اهداف پلید خود استفاده خواهد شد، راهی جز استفاده از تکنولوژيهاي نوین براي نیل به خودکفایی در تولید محصولات استراتژیک داریم؟ آیا با بحران آب و گرم شدن کره زمین و تغییرات وسیع آب و هوایی میتوانیم و مجاز هستیم که چشم خود را بر پیشرفت تکنولوژیک در بخش کشاورزي ببندیم و به صرف دروغ پردازي برخی افراد مغرض و یا نادان آنها را نادیده بگیریم؟ چه کسی در آینده پاسخگوي این خیانت آشکار به این مرز و بوم و مردم شریف آن خواهد بود؟ ما مطمئن هستیم که ارایه اینگونه اطلاعات غلط با هدفی خاص و نه به قصد خدمت به کشور و مردم صورت میگیرد. در غیر این صورت با اندکی مطالعه بر هر کسی محرز خواهد شد که محصولات تراریخته نه تنهاتاکنون هیچگونه ضرري براي مصرف کننده در پی نداشته (یا حداقل ضرر آن تاکنون به اثبات نرسیده)، بلکه در بسیاري موارد سالمتر، مفیدتر و مغذيتر از محصولات غیر تراریخته هستند که بدون هیچ ارزیابی و نظارتی با مصرف بیرویه سموم و کودهاي شیمیایی تولید و روانه بازار میشوند و از این رهگذر ثروتهاي بادآوردهاي را نصیب شرکتهاي بزرگ چند ملیتی و مافیاي سم و کود و بذر می‌کنند.

 

لازم است از این سینه‌چاکان مدعی دروغین طرفداري از محیط زیست، تنوع زیستی و سلامت انسانها پرسیده شود آیا به خود اندکی زحمت داده‌اند تا مقایسه مختصري در مورد صنایع و تکنولوژيهاي مورد استفاده در کشور از نظر میزان خسارت‌زا یا تهدید‌آمیز‌بودن آنها براي محیط زیست و سلامت انسان و دام داشته باشند؟ آیا بیوتکنولوژي براي محیط زیست و سلامت انسان و دام مضر و تهدید‌آمیز است یا سموم شیمیایی آفتکش و صدها صنایع آلاینده که روزانه صدها تن غبار و مواد سمی و آلاینده وارد محیط زیست می‌کنند؟ آیا هرگز آماري از تهدیدات زیست‌محیطی صنایع خودروسازي، نفت و گاز و پتروشیمی، چرم و لاستیک، رنگ و رزین، ذوب فلزات، سیمان و مانند آن تهیه کرده‌اند؟ براستی کدامیک بیشتر مخرب و اثرگذار هستند؟ بیوتکنولوژي، که با تولید میکروارگانیسمهاي مفید مانند باکتريهاي نفتخوار و یا با تولید فیلترهاي بیولوژیک با انواع آلودگیهاي محیط زیست مبارزه می‌کند یا سایر صنایع آلاینده؟ آیا اینان در سفر به حومه شهرها، دشتها و درختان پوشیده از پلاستیکهاي رنگارنگ و بطريهاي آب و نوشابه را که تا صدها سال بدون تغییر در طبیعت باقی میمانند به چشم ندیدهاند؟ آیا اینها براي محیط زیست و سلامت انسان و دام زیانبار هستند یا بیوتکنولوژي که با تولید پلاستیکهاي زیست- تخریبپذیر یا تجزیه شونده به دنبال یافتن راههاي آلودگیزدایی و پاکسازي محیط زیست است؟ لازم به یادآوري است که حتی در این پروسه نیز تأکید بیوتکنولوژي بر مکانیزمهاي خود پالایی با استفاده از عوامل سازگار با محیط زیست است. آیا هیچ اندیشیدهاید که دفن زباله در حومه شهرها و جنگلها تا چه زمانی میتواند ادامه داشته باشد؟ آیا میدانید که پساب همین زبالههاي مدفون شده در عمق زمین، حیات بسیاري از موجودات خشکیزي و آبزي و حتی حیات انسانها را تهدید میکند؟ هزاران هکتار از اراضی جنگلی این سرزمین و بسیاري درختان کهنسال به خاطر همین بیمبالاتی و دفن غیراصولی زباله در جنگلها از بین رفته اند. آیا این تهدید آشکار تنوع زیستی نیست؟ حال اگر بیوتکنولوژي به مدد فناوري نوین با مهندسی ژنتیک و تولید باکتريهاي مفید به هضم بیولوژیک و تجزیه فیزیکی این زبالههاي مرگبار مبادرت ورزد و حتی از باقیمانده آنها براي حاصلخیزي خاكها به منظور اجتناب از مصرف کودهاي شیمیایی بهره گیرد، دشمن سلامت انسانها و تنوع زیستی است؟

 

سرکار خانم دکتر آیا شما تا به حال یکی از این قربانیان بیوتکنولوژي را به چشم خود دیده‌اید یا حتی سراغ دارید که این چنین جانبدارانه سنگ آنها را به سینه میزنید؟ اگر شما یا صدا و سیما و رسانههای وابسته فکری و گروهی آن فرق گزارشهاي صحیح و مستند علمی را از گزارشهاي فراوان جعلی که اتفاقا  به سفارش شرکتهاي عظیم چند ملیتی و صهیونیستها براي بازداشتن کشورهایی همچون ایران از دستیابی به علوم و فنون پیشرفته منتشر میشود تشخیص نمیدهید، این مشکل خودتان است؛ چرا آرامش روانی مردم را به بازي میگیرید؟ چندین سال پیش عکسهایی از بیماران مختلف پوستی را روي اینترنت منتشر و ادعا کرده بودند که اینها عوارض پوشیدن لباسهایی است که از پنبههاي تراریخته بافته شده است. خوب اینها ادعاهایی است که هر فرد تحصیل کردهاي که اندکی با زیست‌شناسی آشنایی داشته باشد به سادگی به واهی بودن آنها پی میبرد، ولی ممکن است مردم عادي را به وحشت بیاندازد.

 

حال حتی به فرض محال که حرف شما درست باشد و بیوتکنولوژي مضاري هم داشته باشد، آیا به صرف اینکه تولید خودرو ممکن است منجر به تصادف و مرگ افراد و آلودگی محیط زیست شود نباید آن را تولید کرد و باید این تکنولوژي را کنار گذاشت؟ آیا تا به حال به بقایاي سموم دفع آفات نباتی و کودهاي شیمیایی در محصولات کشاورزي فکر کردهاید؟ آیا از آمار بسیار بالاي سرطان دستگاه گوارش در شمال کشور در نتیجه آلودگی نیتراتی آبهاي زیر زمینی ناشی از مصرف بی رویه کودهاي نیتراته خبر دارید؟ آیا بهرهمندي تولید کنندگان و مافیاي سم و کود از رانتهاي بادآورده به ضرر ملک و ملت است یا استفاده از تکنولوژيهاي نوین در تولید گیاهانی که نیاز به مصرف سم و کود کمتري داشته و باعث حفظ سلامت محیط زیست و انسان و دام و آبزیان و جلوگیري از آلودگی آبهاي سطحی و زیرزمینی و خاكها می‌شوند؟ حداقل روزانه صدها گزارش منجر به جرح و فوت ناشی از تصادفات رانندگی و یا عیب و نقص فنی به دلیل عدم رعایت استانداردهاي ایمنی در خودروها منتشر میشود؛ آیا تا به حال باوجود سطح وسیع زیر کشت محصولات تراریخته حتی یک مورد مرگ یا آلرژی ناشی از مصرف این محصولات بطور رسمی گزارش شده است؟

 

مسؤولیت اطلاع رسانی غلط و جهتدار به مردم با کیست؟ مسؤولیت دروغپردازيدر رسانه ملی و بازي با امنیت روانی جامعه با کیست؟ آیا این اکاذیب که سعی شده در قالب اطلاعات علمی به جامعه قبولانده شود مصداق بارز تشویش اذهان عمومی نیست؟ آیا هیچ مدرك و مستند علمی مستدلی براي این خیال بافیهاي علمی وجود دارد؟ چه کسی مسؤول و پاسخگوي عقب ماندگی تکنولوژیک کشور در زمینه کشاورزي خواهد بود؟ ترا به خدا و به آنچه اعتقاد دارید قدري بیاندیشید و با مسئولیت بنویسید و برنامه بسازید. 

 دکتر بابک ناخدا

منبع

مصاحبه کیهان با دانشمند ژنتیک راجع به پشت پرده دروغها علیه محصولات تراریخته

زيست فناوري بومي آري /واردات محصولات تراريخته نه
مصاحبه اختصاصي كيهان با دكتر محمد تولايي دانشمند علم ژنتيك

اشاره:
    بحث واردات هنگفت محصولات تراريخته مدتي است که در رسانه ها مطرح شده است. از ابتدا موضوع واردات غذاي جامعه ايراني از خارج کشور با توجه به حساسيت بسيار زياد ايران و کم هزينه بودن حملات بيوتروريسمي نسبت به جنگ آشکار با هزينه هاي اجتماعي و اقتصادي و جهاني گسترده و مخاطرات پيروزي حريف در دفاع، در حوزه پدافند غيرعامل پرهزينه و غيرقابل اتکا بوده است. اما امروز به علت پيشرفت هاي روزافزون دانشمندان بيوتکنولوژي کشورمان امکان توليد گونه هاي پربازده و کم هزينه دستکاري شده ژنتيکي بدون مخاطرات بيوتروريسمي در بخش واردات، فراهم شده است. وزارت بهداشت با توجه به قوانين سخت گيرانه داخلي در حوزه ايمني زيستي با موضوع توليد تحت کنترل و نظارت ملي، موافق است اما سازمان محيط زيست با تبليغات وسيع در اين مسير کارشکني مي کند. دکتر محمد تولايي، رئيس انجمن ژنتيک ايران، از دانشمندان متعهد، بسيجي و توانمند، معتقد است ايران، به عنوان کشوري با شرايط اقليمي خاص، در تنظيم استانداردهاي کشاورزي خود نبايد تحت تاثير منافع اروپا يا آمريکا باشد و صرفا نيازهاي اقتصادي و ملي خود را بايد در نظر بگيريم. 
    وي با ارائه آمار و ارقام دقيق تاکيد مي کند که حتي به شرط اصلاح اصول کشاورزي سنتي و استفاده از همه روش هاي مبتني بر بهره وري مصرف آب و کود و بذر، براي حذف واردات 60 درصدي محصولات تراريخته از خارج مرزها و خودکفايي ملي در توليد غذا، نيازمند توليد محصولات دستکاري شده ژني در داخل هستيم. دکتر تولايي در اقناع جامعه براي اعتماد به دانشمندان علم ژنتيک و بيوتکنولوژي کشور به جاي دلالان وارداتچي و به کارگيري سيستم نظارتي دقيق و اصول ايمني زيستي توليد محصولات تراريخت در داخل، دلايل قابل تاملي ارائه مي کند.
    با ما همراه باشيد تا ميهمان استدلال هاي اين دانشمند فرهيخته و متعهد کشورمان شويم.
    شايان ذکر است کيهان پرونده محصولات تراريخته را هفته آينده نيز با ارائه اطلاعات يکي ديگر از دانشمندان ايراني در حوزه بيوتکنولوژي ادامه مي دهد تا مخاطبين گرامي با کسب نظرات متنوع در اين زمينه، دانش لازم براي ارزيابي موقعيت فعلي را در اختيار بگيرند.
    
    آقاي دکتر تولايي، حال بيوتکنولوژي امروز ايران و وضعيت آينده را چطور ارزيابي مي کنيد؟
    در حوزه هايي که مربوط به دانش و تکنولوژي هاي نوين مي شود، چند نوع نگاه وجود دارد يک نوع نگاه همان ديدگاه رهبر انقلاب است که مي فرمايند ما در جمهوري اسلامي ايران بايد براي کسب پتانسيل در همه عرصه ها و فناوري ها و دانش ها بدون توقف پيش برويم. دليل اين نگاه هم اين است که به هر حال صحنه نبرد عوض شده و استفاده از دانش ها و فناوري ها و تکنولوژي ها مهم است، همچنين تهديدات نيز در عصر حاضر دانش بنيان شده و در نتيجه اگر ما پا به پاي دانش و تکنولوژي دنيا پيش نرويم در مواجهه با يک تهديد ممکن است که دچار غافلگيري شويم و اصل غافلگيري در يک صحنه نبرد بدترين حالت براي مجموعه اي است که مي خواهد در مقابل تهديدات ايستادگي کند، لذا دليل اينکه ايشان اين همه تکرار مي کنند موضوع جهش علمي و اقتدار را از همين سنخ است.
    نگاه دوم متفاوت است. مثلازماني که به دانش هسته اي پرداخته مي شد عده اي در داخل دائماً اشکال مي کردند که چرا ما بايد به دنبال دانش هسته اي برويم؟! دلايل شان هم اين بود که دانش هسته اي براي ما دغدغه و فشار و هزينه دارد.
    اين دسته افراد بحث فوق را به صحنه هاي اجتماعي هم کشاندند و دائما توجيه مي کردند که ما نفت داريم و ديگر احتياجي به هسته پيدا نمي کنيم و پافشاري روي بحث هسته اي دلايل ديگري دارد.
    
    پس منتظر تحريم و فضاسازي رسانه اي بر ضد بيوتکنولوژي بوديد!؟
    بله؛ ما هميشه پيش بيني مي کرديم که بعد از اتمام بهانه هاي هسته اي، حتما به سراغ موضوع بيوتکنولوژي خواهند رفت و مسئله درست مي کنند چرا که امروزه بيوتکنولوژي يکي از فناوري هاي بسيار کليدي است که در حوزه انرژي، بهينه سازي استخراج نفت، افزايش قابليت ها و سولفورزدايي نفت، استحصال مواد مختلف در انرژي و توليد داروها و واکسن هاي نسل جديد اهميت بسيار زيادي دارد.
    بسياري از داروهاي کليدي امروز با تکنولوژي بيو و نانو توليد مي شود که خوشبختانه کشور ما هم به همت «فردي» محققان و ايستادگي و خستگي ناپذيري آنها از فشارهاي داخلي و خارجي به نتايج خوبي دست پيدا کرده اند.
    بخش عظيمي از آب سرزمين ما شور است و گياهان زراعي ما چهار تا پنج گرم در ليتر مي توانند شوري آب را تحمل کنند، در حالي که آب درياهاي ما حدود 40 گرم در ليتر شوري دارد اما در اين وضعيت امروز گياهاني با تکنولوژي بيو و تراريخته قابل توليد است که قادرند تا 70 گرم در ليتر نمک را تحمل کنند، بنابراين اگر ما فقر و بيکاري و کمبود ماده غذايي در اين پهنه سرزميني (حداقل در سه استان بوشهر و هرمزگان و سيستان و بلوچستان) در کنار خليج فارس و درياي عمان داريم، اين تکنولوژي در اين حوزه مي تواند نجات بخش باشد.
    همچنين علاوه بر حوزه هاي سلامت، انرژي و کشاورزي، در حوزه محيط زيست هم اين تکنولوژي قابل استفاده است. امروز يکي از بزرگ ترين دغدغه هاي صنعت، پساب صنعتي و فاضلاب هاي صنعتي است که ارزش آب را نابود مي کند. بيوتکنولوژي در تجزيه پساب هاي صنعتي به آب قابل استفاده در مصارف گوناگون يکي از بهترين تکنولوژي هاست که دوستدار محيط زيست است.
    امروزه قسمت اعظم مواد معني را (چه آنهايي که عيار پاييني دارند و چه آنهايي که استخراج شان مقرون به صرفه نيست) با استفاده از علم بيوتکنولوژي توسط شيرابه باکتري تراريختي که از ماده معدني مورد نظر تغذيه مي کند و نهايتا با روش هاي پيچيده اي بدون صدمه به محيط زيست، استخراج مي کنند و با يک فرآيند تخليص بسيار ساده و کم هزينه مواد معدني از بدن باکتري هايي که بدنشان مملو از ماده پرارزش معدني است جداسازي مي شود.
    پس وقتي بيوتکنولوژي با يک نسخه ساده اينچيني چنين خدماتي مي تواند عرضه کند معلوم است که منافع خيلي افراد به مخاطره مي افتد.
    حقيقت اين است که امروز پيشرفت ها و تحول هاي اقتصادي در صنايع مختلف در سه دهه گذشته عمدتاً متکي به بيوتکنولوژي بوده است و کشور چين که گوي رقابت اقتصادي را از آمريکا هم ربوده، برنامه استراتژيک توسعه آينده اش مبتني بر بيوتکنولوژي است.
    
    پس با احتساب گفته هاي شما مي توان به يک تئوري توطئه عليه کشورمان در اين حوزه هم فکر کرد؟
    شما مطمئن باشيد پس از هسته اي دشمنان مان اگر از دغدغه موشکي هم عبور کنند، مشکل بعدي بيوتکنولوژي خواهد بود و همچون مسئله هسته اي به ترور دانشمندان و مخالفت و خرابکاري دست مي زنند.
    امروز در کشور روسيه که يک کشور قدرتمند است، وقتي مناقصه خريد داروي «هاي تک» ضد سرطان گذاشته مي شود فقط دو کمپاني (يکي از ايران و ديگري از آمريکا) شرکت مي کنند و در اين رقابت کمپاني ايراني برنده مي شود! لذا خيلي واضح است که اين پيشرفت علمي يک تهديد بزرگ براي منافع و اقتصاد آنهاست. 
    هر تکنولوژي و دانش و فناوري را مطلقاً نمي توان گفت که حتماً خوب است و يا حتماً بد است، بلکه يک دانش و فناوري همانند يک چاقو است، اگر اين چاقو به دست يک جراح متعهد بيفتد يک استفاده اي مي کند و اگر به دست يک دزد بي ايمان بيفتد کار ديگري را خواهد کرد. بنابراين ما نبايد اجازه دهيم در حوزه دستيابي به فناوري هاي نوين و دانش ها، ديگران منافع ملي ما را تعريف کنند. ما بايد ببينيم اين دانش و تکنولوژي در چه محدوده اي با چه موضوعيتي، چه نوع منافع و مخاطراتي را مي تواند داشته باشد تا براي منافع آن برنامه ريزي و براي مخاطراتش ساز و کارهاي شناسايي، ارزيابي و کنترل و نظارت را دنبال کنيم.
    
    از مطالبي که شما فرموديد، بسياري از خوانندگان ما اطلاع ندارند و جريان رسانه اي داخل کشور دو نگاه نسبت به اين موضوع دارند. عده اي سودجويانه صرفاً بيوتکنولوژي را در محصولات پرخطر تراريخته خلاصه مي کنند و به نظر مي رسد از پلمب اين حوزه مهم فناوري نيز مثل فناوري هسته اي سود مي برند. شرايط را چطور ارزيابي مي کنيد؟
    بنده فکر مي کنم بسياري از خبرنگاران و رسانه هايي که به اين موضوع پرداختند ناخواسته وارد يک صحنه بازي شدند که اين زمين، زمين بازي دشمن بود. وقتي ما در کشور فقط 800 ميليون دلار واردات سم داريم و قرار باشد يک تکنولوژي بيايد و جايگزين مصرف سم شود، مطمئناً اولين مخاطره به خطر افتادن منافع واردکنندگان سم خواهد بود.
    بنابراين کسي که منافعش به خطر افتاده به راحتي هزينه مي کند تا مقابل آن بايستد. چنين افرادي حتي حاضرند که 20 تا 30 درصد درآمد سالانه خود را هم به اين تقابل اختصاص دهند.
    شما ببينيد که امروز يکي از آلوده ترين مناطق در کشور، شمال کشور است چرا که از وقتي شالي کاشته مي شود بايد سم، محلول در آب شالي باشد و اين سم هميشه بايد پاي اين گياه بماند تا آن را از کرم ساقه خوار برنج حفظ کند، در حالي که کشاورز هم بايد با پاي برهنه وارد شالي شود و تمام سمي که به پاي او مي رسد جذب بدنش خواهد شد. همچنين اين آب سمي دائماً به حوزه آب هاي زيرزميني نفوذ مي کند و خاک را نيز از قابليت حياتي اش دور مي کند. اين سم در اثر شرايط رطوبت هوا و شرجي بودن آن منطقه دائماً در حال تبخير شدن است و هوا را آلوده مي کند.
    با اين شرايط آيا تا به حال اعتراضي عليه استفاده از سم در کشور داشتيم؟ از طرف ديگر با تلاش هاي دانشمنداني که قادر به تصحيح اين روند خطرناک بر ضد سلامت کشاورز و مصرف کننده ايراني هستند، برخورد غيرعلمي تخريبي مي شود. الان همه به يقين رسيده اند که اين همه سرطان، بخشي از آن ناشي از مصرف مداوم سموم ارگان کلر و ارگان فسفر است که همراه انواع غلات و مواد تغذيه اي کشاورزي ماست اما با راه حل مخالفت مي شود، چرا؟!
    
    چقدر اين موضوع به عملکرد فردي که مدعي اين حوزه بود برمي گردد؟
    يک بخشي از مشکل مربوط به همين مسئله است. يعني بعضي افراد با بعضي افراد ديگر تسويه حساب يا رقابت هاي شخصي دارند و اينها اختلافات خود را به منافع ملي گره زده اند.
    کشور ما اين همه انجمن هاي علمي متخصص دارد، آيا نبايد اين موضوعات از اين مراجع رسمي علمي و دانشگاهي استعلام شود که متخصصين با بررسي هاي علمي در خصوص مخاطرات احتمالي اعلام نظر کنند؟ آيا اين روش درست است يا اينکه بحث را به کوچه و بازار بکشانيم؟!
    پس ما نمي توانيم فناوري را في نفسه محکوم کنيم. اما وقتي يک هواپيما ساقط مي شود فوري سيستم هاي علمي به کار مي افتند، آسيب شناسي مي کنند و علت سقوط را پيدا مي کنند. مثلاکشف مي کنند علت سقوط نقص در موتور بوده، موتور دوم را براي اصلاح اشکال اضافه مي کنند. بنابراين محروميت از تکنولوژي به علت احتمالابروز مخاطرات معقول نيست. 
    لطفا در مورد اصل ماجراي دستکاري ژني مقداري توضيح بدهيد.
    فرض کنيد ما يک برنجي داريم به نام «فريدون کنار»، عطر و طعم خوبي دارد اما راندمان مناسبي ندارد و به اصطلاح توليد آن صرفه اقتصادي ندارد. از طرف ديگر يک نوع برنج ديگري داريم که دانه بلند است و راندمان خوبي دارد ولي عطر و طعم ندارد. دانشمندان بيوتکنولوژي ژن عطر و طعم برنج فريدونکنار را در کنار ژن برنج دانه بلند پربازده قرار مي دهند و ماحصل آن محصول «تراريخته» دانه بلند معطر توليد داخل است. 
    
    اين کاري است که هزار سال است بشر انجام مي دهد، درست است؟
    بله، اصلاح نباتات عمري به درازاي عمر بشر دارد. اما تلفيق ژني شايد 50 سال مثلاطول بکشد تا نتيجه دلخواه را به دست بدهد. ما با مهندسي ژنتيک همان کاري که در طبيعت در طول 50 سال پيش از اين صورت مي گرفت را يک ساله انجام مي دهيم. اما يک نکته مهم ديگر هم است؛ در تلفيق ژني در اصلاح نباتات ما «بسته ژني» را منتقل مي کنيم که در طي آن ممکن است ژن هاي نامطلوب هم منتقل شود. اما در مهندسي ژنتيک دقيقا مشخص مي کنيم که کدام نقاط و صفات ژني منتقل شوند و در پايان مراحل نيز کنترل مي کنيم که همين اتفاق افتاده يا خير. پس اين علم ابزار توسعه و تسريع خواسته هاي قديمي بشر را فراهم آورده است. 
    
    يکي از عواملي که محصولات تراريخته اوليه را از بازار خارج کرد، استفاده از حامل هاي سرطانزا بود، آيا براساس اصول ايمني زيستي مي توان اين موارد را کنترل کرد؟
    بله، امروزه استفاده از حامل هاي ژني سرطانزا به شدت کنترل شده است. در حال حاضر براي تهيه يک محصول دستکاري ژني، بايد پرونده مفصلي را تهيه کرد و تک تک موارد مورد استفاده را با ذکر منابع و کد و خصوصيات بايد ارائه کرد. تست هاي تکميلي بر روي حامل ها پيش از عرضه صورت مي گيرد و هويت آن دقيقا مشخص مي شود. محل قرارگيري ژن و صفات مورد مطالعه همگي بايد ارائه شود و آزمايش هاي کنترلي انجام شده نيز بايد معرفي گردد. آزمايش هاي کنترلي پيشرفته شامل تشخيص دقيق پروتئين دستکاري شده با مقايسه ميان پنل پروتئين هاي گياه اصلي و گياه تراريخته است تا از محل ايجاد تغيير اطمينان حاصل شود.پس نظارت و کنترل و حساسيت داشتن روي موضوع «توليدات دستکاري شده ژنتيکي» بجا است اما وحشت طبيعي نيست. مطابق قانون ايمني زيستي محصولي که با اين فرآيند توليد مي شود بايد «برچسب گذاري» شود که اين روند با تاخير ده ساله اما سرانجام آغاز شده است. 
    
    شما اعتراضي به اين تاخير بلندمدت در برچسب گذاري محصولات تراريخته وارداتي نداشتيد؟
    به نظر مي رسد به همان گواهي هاي صادره از مبدا اکتفا مي کردند و عزمي براي انجام آزمايشات و تحقيقات جدي وجود نداشته است اما به هر روي شروع اين اقدام با توجه به تمرکز بر انجام تست ها در داخل خوب است و دست مردم را در انتخاب و تحقيق باز مي گذارد.
    
    با احتساب دانشي که شما در اختيار مردم قرار داديد، علت تحريک وسيع جامعه بر ضد «توليد داخلي» چيست؟
    به نظر بنده که اشراف به پشت صحنه اين ماجرا دارم، جريان سازي بر ضد «گياه تراريخته» با ظاهري موجه و پشت صحنه اي معنادار توسط عده اي مشخص و با سبقه شناخته شده بر ضد «خوداتکايي در کشاورزي» است. چون ما به علت کم آبي، شوري و سرزمين هاي کويري و آفات گياهي نيازمند گياهان مقاوم به آفات و شوري و خشکي هستيم. در سال هاي طولاني واردات انبوه محصولات تراريخته به کشور، هيچ جرياني عليه لابي واردات ايجاد نشد اما اخيرا که قرار است يک تا دو محصول حاصل تلاش سال هاي طولاني متخصصان کشورمان به ثمر برسد، رانتخواران هاي وارد کننده سم و محصولات کشاورزي، کمپين رسانه اي به راه انداخته اند تا فکر «توليد» در ايران، نهادينه نشود و تجارت پرسود و منفعت آنها به خطر نيافتد. 
    
    دقيقا منفعت واردکنندگان چگونه تامين مي شود؟
    مردم بايد بدانند که بيش از 80 درصد محصولات وارداتي اصلاح شده ژنتيکي هستند و البته قيمت آنها در بازار جهاني 20 الي 25 درصد کمتر از ساير محصولات است. با اين وجود به علت تاخير در عمل به قانون ايمني زيستي، برچسب گذاري محصولات تراريخته در کشور صورت نگرفته و وارد کننده دست کم 25 درصد بيش از قيمت حقيقي بازار، از واردات محصولات تراريخته سود مي برد. در چنين شرايطي عجيب نيست که لابي سنگين بر ضد «توليد داخلي» صورت مي گيرد چرا که تجارتي پرسود با خطر مواجه شده است!
    
    چرا نمي توان به مصرف محصولات حاصل از کشاورزي سنتي يا ارگانيک ادامه داد؟
    کشاورزي سنتي ما در صورتي که همه ظرفيت ها از جمله بهينه سازي مصرف آب و اصول کشت علمي را نيز براي آن در نظر بگيريم حداکثر 40 درصد از سبد غذايي جامعه ايراني را تامين مي کند. کشاورزي ارگانيک اگر واقعا به شکل علمي هم عمل شود حداکثر و در بهترين شرايط 10 درصد نياز سفره غذايي ما را تامين مي کند. بنابراين در شرايط حقيقي امروز، حتما براي تامين 50 درصد نياز جامعه وابسته به «واردات» خواهيم بود. کشاورزي که در دنيا داراي ارزش افزوده و تجاري است بيش از 80 درصد آن تراريخته است. پس از هر کجاي دنيا هم که بخواهيم واردات کنيم اگر دنبال محصولات غيرتراريخته برويم نه کيفيت و نه ارزش غذايي با راندمان مطلوب نخواهيم يافت. 
    
    پس چرا مقاومت جهاني در برابر محصولات تراريخته وجود دارد؟
    اگر به سايت مرجع ايمني غذايي اروپا مراجعه کنيد، مشاهده مي شود در 28 کشور اروپايي مجوز توليد و مصرف 71 محصول تراريخته صادر شده است. البته اروپايي ها به علت رقابت با آمريکا در صنعت توليد بذر و محصولات گياهي، از تخريب «بذر تراريخته» سود تجاري مي برند چرا که کشاورزي امروزشان موفق است و نيازي براي تغيير الگوهاي توليد احساس نمي کنند. با اين احتساب تحولات ضد تراريخته سازماندهي شده در بخشي از کشورهاي اروپايي را مي توان داراي «توجيه اقتصادي» ارزيابي کرد. در سايت فائو نيز مشاهده مي کنيد 62 درصد از 12 محصول تراريخته اصلي که در آمريکا توليد مي شود در خود اين کشور نيز مصرف مي شود و مابقي نيز صادرات مي شود. 
    پس بين گمانه هاي مربوط به سلامت بلند مدت مصرف محصولات تراريخته و جريان سازي هاي تجاري بايد تمايز قائل شويم و دقت کنيم که در دام لابي ها به دنبال تامين حداکثر سود از بازار مبتني بر واردات گرفتار نشويم. 
    
    يعني ما شاهد تفاوت استانداردها به علت هدف گذاري هاي منطقه اي هستيم، درست است؟
    بله، مثلاژاپن کلابا اروپا وضعيت متفاوتي دارد و از توليد محصولات تراريخته حمايت جدي مي کند چرا که کشاورزي محدودي دارد. پس اگر قرار است سفره غذايي مردم ما وابسته به واردات باشد و ناچار از واردات محصولات تراريخته نيز هستيم. بهتر نيست که نيازهاي ملي را به دست توانمند دانشمندان بيوتکنولوژي خودمان بسپاريم که اتفاقا از توان نظارت بر همه مراحل توليد و عرضه نيز برخلاف وضعيت فعلي واردات، برخوردارند؟ حقيقت اين است که در حال حاضر دقيقا نمي دانيم اين محصول تراريخته اي که وارد مي شود، به جز «ژن مقاوم به آفت»، بطور مثال «دو ژن بيماري زا» نيز دارد يا خير! پس بحث «بيوتروريسم» جدي است. امکان بررسي همه اين موارد در مبادي گمرکي کشور وجود ندارد چرا که وقت و انرژي و بودجه هنگفتي نياز دارد و علاوه بر آن کنترل 100 درصد موارد نيز امکان پذير نيست. چرا که عظمت ژنوم يک گياه، مطالعات بسياري را مي طلبد. 
    
    پس کنترل هاي مرزي به چه صورت است؟
    در حال حاضر سيستم براساس «خوداظهاري» است به اين ترتيب که توليد کننده يا فروشنده موظف است اعلام کند کجاي ژنوم، چه تغييري ايجاد کرده و با چه ابزارهايي چه آزمايش هايي انجام داده است...با ارائه گزارش هاي مذکور، نتايج و آثار تغيير ژنتيکي ايجاد شده در اختيار قرار مي گيرد و مورد توجه نهادهاي نظارتي قرار مي گيرد. 
    پس وقتي بخش زيادي از نيازمان را «وارد» کنيم و در بين اين واردات نيز محصولات تراريخته اکثريت را به خود اختصاص دهند، در شرايطي که دشمنان ايران نيز کم نيستند، اين احتمال که محصولي را با تکنيک هاي بيوتروريسمي دستکاري کرده و مثلادر مناقصه اي با قيمتي حداقلي به خريدار ايراني ارائه دهند، جدي مي شود. خصوصا که هزينه دولت آمريکا در منطقه ما نيز کم نيست و بيوتروريسم بطور مثال نسبت به حمله موشکي، هزينه سياسي و اقتصادي و اجتماعي بسيار کمتري نيز دارد. 
    پس من به عنوان يک متخصص از همه دوستان و عزيزاني که نگران «توليد» محصولات تراريخته در کشور هستند سوال مي پرسم: به نظر شما اگر سفره غذايي کشور را به واردات محصولات تراريخته از مقاصد نامعلوم بسپاريم کم خطر تر است يا به دانشمندان متعهد خودمان کمک کنيم تا به سرعت با راندمان بهينه و قابليت هاي بومي، همان محصولات را در کشور خودمان توليد کنند؟
    
    دقيقا توضيح مي دهيد چرا بايد به چرخه نظارت ملي اعتماد کنيم؟
    واقعيت اين است که تنها در شرايط «توليد داخلي» است که صفر تا صد پروسه در مقابل چشمان خودمان صورت مي گيرد و قابليت نظارت حداکثري دارد و اگر روزي نيز خطايي صورت گيرد، وجدان ملي با خاطي مواجه مي شود. پس به صورت طبيعي هيچ محققي به خود اجازه نمي دهد کوچک ترين اختلالي در جامعه خودي ايجاد کرده و ننگ ابدي را براي خود و خانواده اش بخرد. 
    پس ما نگراني مردم و رسانه ها را دست کم در مواردي به رسميت مي شناسيم اما فراموش نکنيم اين نگراني ها اختصاص محصولات وارداتي است. خواهش مي کنم که به اين موضوع مردم شريف کشورمان توجه کنند که در طول 10 سال گذشته حتي يک مصاحبه، تظاهرات يا واکنش بر ضد «واردات محصولات تراريخته» نداشته ايم! آيا اين موضوع عجيب نيست؟ چرا مخالفين در يک دهه اخير هيچ تلاشي براي کاهش واردات محصولات تراريخته و حرکت کشور به سمت توليد داخلي و با نظارت حداکثري نداشته اند؟ چرا امروز ذرت اصلاح شده با راندمان بهينه خودي را به جاي محصولات وارداتي با سبقه نامشخص مصرف نمي کنيم؟ 
    
    استانداردهاي ملي نظارتي ما چطور بايد باشد آقاي دکتر؟
    استانداردهاي ملي فعلي ما مبتني بر پروتکل کارتاهنا تبيين شده و اتفاقا قوانين سختگيرانه تري هم در حوزه «ايمني زيستي» براي آن وضع شده است. البته نيازمند تقويت دستگاه هاي مرجع و مسئول کشورمان هستيم و بنده تاکيد مي کنم که سخت گيري در اين حوزه در وزارت بهداشت جدي است. با اين وجود اگر احيانا ابهامي نيز در اين حوزه وجود دارد، مي توانيم در يک کميته علمي ملي همه موضوعات را مجددا بررسي کنيم و نتايج را به مردم و رسانه ها ارائه دهيم. يکي از مواردي که در دانشگاه تدريس مي کنم «ايمني و اخلاق در بيوتکنولوژي» است و بنده معتقدم دستورالعمل هاي فعلي بهترين شيوه نامه هاي ارزيابي مخاطرات را دارد. يکي از استانداردهايي که «کميته هاي اخلاق» در دانشگاه هاي علوم پزشکي چک مي کنند بحث «ايمني زيستي» و مباحث اخلاقي است. مستندات اين موارد نيز کاملامشهود است. 
    
    بيوتکنولوژي در حوزه عملياتي به جز توليد محصولات تراريخته به چه کار مي آيد؟
    نگاه بنده اين است که يک تکنولوژي کارآمدي که مي تواند در بسياري از عرصه هاي زندگي بشر کمک کند، «بيوتکنولوژي» است. به طور مثال يک مورد از همين کارآمدي را در بحث «شناسايي شهداي گمنام» داريم که مرکز خودمان مسئوليت آن را برعهده دارد. شما ببينيد همين يک پيشرفت علمي بومي تا چه اندازه دغدغه مردم را برطرف کرده است. در حوادث احتمالي مثل سقوط هواپيما، شناسايي مجرمين و غيره نيز با اين تکنولوژي مي توانيم از روي کوچک ترين اجزاء و مواد بيولوژيکي، امر مهم شناسايي را انجام دهيم. پس دانش بيوتکنولوژي ابعاد مختلفي دارد و قطعا پيشرفت هاي بومي آن نقش مهمي در چشم انداز پيشرفت و توسعه کشور دارد. به نظر مي رسد همين پيشرفت هاست که دشمنان خودکفايي ايران را به تکاپو انداخته تا با تحريک مردم، مسير عرضه اين پيشرفت ها به زندگي مردم را مسدود سازند، غيراز اين اگر باشد «علم» بدون تظاهرات اجتماعي و در اندازه «آزمايشگاهي»، منافع ملي به همراه نخواهد داشت.
    حقيقت اين است که تحريک مردم بر ضد تکنولوژي کار ساده اي است اما اقناع جامعه در فرصتي محدود مشکل مي نمايد. 
    
    توصيه شما به مردم و مسئولان نظام در اين حوزه مهم چيست؟
    به نظر مي رسد بهترين کار بازگشت به «قانون» است. اگر چارچوب هاي احتياطي و ملاحظات قانون گذار را فصل الخطاب بدانيم مشکلات برطرف مي شود. کما اينکه استفاده از اتومبيل نيز کم خطر نيست اما کسي «ماشين» را محکوم نمي کند بلکه ملاحظات قانوني را جدي عملياتي مي کند. پس محکوم کردن بيوتکنولوژي عاقلانه نيست چرا که بدون استفاده از مزاياي علوم پيشرفته، امروزه زندگي ميسر نيست. قانون ملي ايمني زيستي دستگاه مرجع و ناظر و رسيدگي کننده دارد و شناخت مخاطرات و تمرکز بر چرخه توليد و عرضه در آن پيش بيني شده است. پس اگر به قانون عمل کنيم و مبناي تصميم سازي هايمان حب و بغض هاي شخصي و صحنه آرايي هاي خطرناک خارجي براي «پلمب علم بيوتکنولوژي بومي» نشويم، خودکفايي در حوزه غذا دست يافتني است و علاوه بر آن مي توانيم ايران را به قطب تامين امنيت غذايي منطقه تبديل کنيم. 
    
    بحث مهم امنيت غذايي فراملي را مطرح کرديد...
    براي درک اهميت اين تبديل ايران به توليد کننده برتر غذاي منطقه و تاثير آن در افزايش قدرت فراملي کشور فقط محاسبه کنيد وقتي مرکز تامين امنيت پايدار منطقه به واسطه قدرت نظامي پيشرفته اش، مجهز به امکانات توليد و تامين غذاي کل منطقه از شمال آفريقا تا غرب و جنوب آسيا شود، تا چه اندازه بر ثبات و قدرت و ثروت کشورمان افزوده خواهد شد. به نظر مي رسد همين موضوعات است که در تحريک جامعه ايراني بر ضد عملياتي شدن پيشرفت هاي بيوتکنولوژي کشورمان در حوزه توليد غذا، موثر واقع شده است و هدف در درجه اول نقض خودکفايي و وابسته باقي ماندن بازار 80 ميليوني غذاي ايرانيان به واردات از خارج کشور و سپس خفه کردن هدف گذاري مهم تبديل ايران به «قطب امنيت غذايي منطقه» است.
    
    الان در چه وضعيتي در حوزه خودکفايي در توليد غذاي ايرانيان هستيم؟
    ما هم اکنون ميزان توليد غذا در کشورمان يک سوم پيش بيني افق سند چشم انداز، است. براي تامين اين هدف بايد کشاورزي سنتي خودمان را کمک کنيم و با تمرکز بر راهکارهاي «علمي» حداکثر راندمان را از آن بگيريم. کشاورزي «ارگانيک حقيقي»- نه اين چيزي که الان به اسم ارگانيک عرضه مي کنيم- را هم با اعطاي يارانه و سياست گذاري کمک کنيم. چرا که در حال حاضر مرجع تعيين ارگانيک بودن محصول «سازمان ميوه و تره بار» است که اين موضوع را با روشي که نمي خواهم به آن اشاره کنم، معين مي کند! در هر حال با همه اين اقدامات حداکثر 50 درصد نياز غذايي جامعه تامين خواهد شد و براي مابقي يا بايد به واردات پناه ببريم که بخش اعظم آن هم تراريخته است و يا خودمان محصولات اصلاح شده ژني با راندمان بالارا با نظارت ملي، توليد و عرضه کنيم. تحقق دستيابي به اهداف سند چشم انداز و تامين امنيت غذايي کشور برعهده وزارت جهاد کشاورزي است نه وزارت بهداشت يا سازمان محيط زيست. پس وقتي محيط زيست حوزه هاي تخصصي مرتبط با وظايف خود در تامين سلامت مردم مانند «ريزگردها» را بر زمين مي گذارد و صرفا با تاکيد بر «تنوع زيستي»، امنيت غذايي ايرانيان را با مخاطره مواجه مي کند، اين دغدغه سازي قابل تامل است. سازمان محيط زيست واجب است که ملاحظات خود در حوزه حفظ تنوع زيستي را به مراجع قانوني ارائه دهد و براي اين منظور برنامه ارائه دهد اما ايجاد درگيري تبليغاتي رسانه اي نيز از وظايف اين سازمان است؟!
    
    کلام پاياني آقاي دکتر تولايي ...
    به نظر مي رسد پشت اين وحشت افزايي از «توليد محصولات دستکاري شده ژنتيکي در داخل ايران» لابي واردات نهاده هاي کشاورزي اعم از کود و سم و بذر و محصولات قرار دارد و پول هنگفتي نيز براي تثبيت ادامه واردات خرج مي کنند. اصل ماجرا اين است که دستيابي به علم بيوتکنولوژي بدون تجاري سازي و توليد، تامين کننده منافع ملي نيست و صرفا يک امر مثبت دانشگاهي محسوب مي شود. ادامه اين روند قطعا تنها به نفع لابي واردات محصولات تراريخته است که ترجيح مي دهند انواع محصولات را بدون برچسب گذاري و با قيمت بسيار بالاتر از هزينه جهاني، به کشورمان وارد کنند. با تاخير در استفاده از علم ژنتيک در مسير خودکفايي و سپس تبديل ايران به قطب توليد غذاي منطقه، کل کشور تضعيف شده و فرصت مغتنم معرفي ايران به عنوان «تامين کننده ايمن و پيشرفته» به علت تسلط مونتسانتو و ساير شرکت هاي توليد کننده محصولات تراريخته بر بازار منطقه، به سرعت از بين مي رود. پس وحشت افزايي از «توليد ملي»، به دلايل متنوع در دستور کار قرار گرفته است. چرا که اين امر؛
    الف- سود شخصي و هنگفت لابي واردکنندگان و دلالان محصولات تراريخته را به خطر مي اندازد.
    ب- ايران را در آستانه خودکفايي ملي و قطع واردات و سپس تبديل شدن به قطب اقتصاد دانش بنيان و توليد کننده غذا در منطقه قرار مي دهد.
    ج-فرصت مغتنم و مسير نفوذي طراحي و اجراي حملات بيوتروريسمي به مردم ايران و حتي مسلمانان منطقه از مسير واردات محصولات ناايمن خوراکي و سم و کود پرضرر را مسدود مي کند.
    خواهش من از مردم اين است که به دانشمندان ايراني اعتماد کنند.
    ممنون از وقتي که در اختيار کيهان قرارداديد.
    بنده هم متشکرم.

منبع

چرا ممنوعیت مصرف محصولات تراریخته در اروپا دروغ است؟

یکی از دروغ های جناب دکتر علی کرمی و برخی دیگر منفعت طلبان علیه تولید محصولات اصلاح شده یا تراریخته در کشور، ممنوعیت این محصولات در برخی کشورهای اروپایی است در حالی که به هیچ وجه این گونه نیست. برای مثال خیلی شنیده می‌شود که فرانسه را جزو این کشورها نام می‌برند. این صفحه مشتمل بر تاریخچه اقدامات ضدتراریخته از سوی برخی گروههای تندرو مانند صلح سبز در فرانسه است که بعضا با موفقیت همراه شده است. یک بار در سال 2008 توانستند با فضاسازی رسانه‌ای مسئولان دولتی را به موضع گیری راجع به ممنوعیت وادار کنند که پس از آن دادگاه عالی فرانسه با قاطعیت این ممنوعیت را غیرقانونی اعلام و لغو کرد. با مطالعه تاریخچه مذکور مشخص می‌شود مراجع علمی و قضایی فرانسه بارها هر گونه ادعا علیه تراریخته را رد کرده‌اند و مصرف آن را مجاز دانسته‌اند.

برای مطالعه آن که ترجمه نسخه فرانسوی است به این آدرس مراجعه کنید:

https://translate.google.com/translate?sl=auto&tl=en&js=y&prev=_t&hl=en&ie=UTF-8&u=http%3A%2F%2Fwww.ogm.org%2FTout%2520savoir%2FHistorique%2Fhistorique-des-evenements-relatifs-aux-ogm-en-france-et-dans-le-monde.html&edit-text=

راجع به کل اتحادیه اروپا نیز باید گفت اداره ایمنی غذایی اتحادیه اروپا اعلامیه‌ای راجع به ایمن بودن محصولات تراریخته صادر کرده است که مطالعه آن هر گونه شبهه‌ای را درباره آنچه در اروپا می‌گذرد رفع می‌کند:
http://www.euractiv.com/section/science-policymaking/news/no-risk-with-gmo-food-says-eu-chief-scientific-advisor/

همچنین اداره ایمنی غذایی اتحادیه اروپا پاسخ‌های جامعی به شبهات راجع به محصولات تراریخته در ادرس ذیل داده است:
http://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/gmo

نکته مهم اینکه اثرات غیرمستقیم فشارهای رسانه‌ای با ایجاد انتظارات عمومی برای وارد عمل شدن نهادهای سیاسی و قانون‌گذاری، گاه سیاست‌مداران کشورهای اروپایی را وادار ساخته است در موارد نادر محدودیت‌هایی را اعمال‌کنند، حتی اگر هیچ مستند علمی درکار نباشد (که البته اینها موردی بوده و ممنوعیت مصرف تراریخته در اروپا وجود خارجی ندارد). این امر به موارد متعدد تخطی از معیارهای قانونی و حقوقی در نظام‌های حقوقی امریکا منجر شده است که ناشی از مبانی خاص این نظام‌های حقوقی در شناسایی آرای عمومی به عنوان منبع اعتبار قواعد حقوقی است. به همین دلیل است که این موارد پس از مدتی در دادگاهها مردود اعلام می‌شود. بدیهی است سودجویانی که دارای پول و رسانه هستند با اطلاع از چنین مبنایی در نظام‌های حقوقی غربی از آن سوءاستفاده کرده و مطامع خود را از این طریق پیش می‌برند. بنابراین در ایران که به مبانی غنی نظام حقوق اسلامی عمل می‌شود نباید چنین اشتباهاتی صورت گیرد.

نمونه‌ها:

1- مقررات کنگره راجع به آلودگی هوای ناشی از خودروها در سال 1970 ناشی از پاسخ به حساسیت‌های عمومی ایجاد شده درباره محیط زیست از جانب هر دو حزب حاکم برای جلب آرای مردم در انتخابات ریاست جمهوری بود. این مصوبه مستند به هیچ مطالعه علمی راجع به سلامت، هزینه و فایده یا ظرفیت‌های فناوری نبود.

2- ممنوعیت استفاده از Alar در امریکا در سال 1989 تحت تأثیر فعالیت رسانه‌ای شدید برخی ان.جی.او.ها و بدون استناد به هیچ گزارش علمی صورت گرفت.

3- پروفسور کریستین نوسلین ولهارد مدیر مؤسسه توسعه بیولوژی ماکس پلانک آلمان و برنده نوبل پزشکی (1995)، با تأکید بر غیرعلمی بودن ادعاها علیه فناوری تراریخته میگوید: رسانه‌ها و برخی کانون‌های قدرت مثل حزب سبز به آلمانی‌ها القا کرده‌اند که با خوردن محصولات تراریخته ژن خاصی به بدن آنها منتقل خواهد شد. در حالی که این از نظر علمی کاملا غیرمنطقی است و هرگز ژنی از گوشت گاو یا گیاهان نتوانسته به ژنوم انسان داخل شود.

مزارع آزمایشی به طور مستمر نابود می‌شود و کار مؤثری درباره آن انجام نمی‌گیرد. از حیث عملی عرصه برای دانشمندان زیست‌فناوری تنگ شده است و عملا دیگر هیچ جایی برای عملی کردن ایده‌ها و پژوهش‌های علمی دانشمندان زیست‌فناوری در آلمان وجود ندارد. حتی گاهی دانشگاه‌ها دوره‌های آموزشی خود را به خاطر خشونت‌ها لغو می‌کنند. پی‌آمد این شیوه آن است که آلمان به طور استثنایی دانشمندان زیست‌فناوری خود را به دیگر کشورها کوچ داده است چرا که در آلمان هیچ آینده‌ای برای آنها متصور نیست.^[1]

4- استفن راسچن استاد زیست‌فناوری دانشگاه آچن آلمان، اعلام می‌کند که تحقیقات زیست‌فناوری در اکثر مناطق آلمان به سختی امکان دارد. وی می‌گوید: ایالت جنوبی باواریا تنها جایی بود که به دلیل دولت مثبت‌نگر آن زمینی را برای آزمایش ذرت ترارخته در اختیار من گذاشت. اما با نزدیک شدن انتخابات سپتامبر 2008، وزارت کشاورزی و جنگل‌داری این ایالت تصمیم گرفت پژوهش‌های زیست‌فناوری را در باواریا متوقف کند.[2] زیرا حزب اتحاد اجتماعی مسیحی[3] به تصمیم مذکور برای جلب افکار عمومی و آراء مردم احتیاج داشت. این دانشمند آلمانی با تأسف‌انگیز خواندن این شرایط می‌گوید: «اگر امروز قصد داشتم گرایش خود را انتخاب کنم، احتمالا موضوع دیگری را دنبال می‌کردم.[4] سیاست‌مداران آلمانی از احساسات عمومی به عنوان ابزار جلب رأی در مبارزات انتخاباتی استفاده می‌کنند.»[5]

5- برخی نویسندگان معتقدند راه‌یافتن ابعاد سیاسی به نظام قانونگذاری و تأثیرپذیری افراطی از افکار عمومی در امریکا به ویژه از دهه 1960 تا 1980 موجب عدم انسجام در معیارهای ایمنی زیستی و ارزیابی خطر شده است. به این شکل که اعمال برخی معیارهای بسیار سخت‌گیرانه عملا هیچ منفعت راجع به سلامت اشخاص یا جلوگیری از خسارت ندارشته و در برخی حوزه برخی معیارهای سهل‌گیرانه موجب آسیب شده است.[6]

---

[1]. Christiane Nüsslein-Volhard (interview), “Die setzen auch Menschenleben aufs Spiel” [Biotech Opponents Are Playing with Human Lives], The German weekly Focus, available at , accessed Sep. 2013.

[2]. Stephan Roschen, “German GM Research—A Personal Account”, 27 Nature Biotechnology 4, April 2009, p. 318.

[3]. Christlich-Soziale Union.

[4]. Ibid.

[5]. Ibid, p. 319.

[6]. See e.g: Harvey Sapolsky, ed. Consuming Fears: The Politics of Product Risks New York: Basic Books, 1986, and Aaron Wildavsky, But Is It True: A Citizen’s Guide to Environmental Health and Safety Issues Cambridge: Harvard University Press, 1985.

نقد فقهی ـ حقوقی ادله مطرح شده در همایش ضدتراریخته

روز سه‎شنبه 28 اردیبهشت ماه سال جاری یکی از روحانیون جوان به نام علی ارجمند در سمینار برگزار شده از سوی یکی از گروه‌های شناخته شده مخالف توسعه علمی کشور در دانشگاه آزاد واحد دماوند ضمن مخالفت با دانش مهندسی ژنتیک به ادله وجود نظام احسن در آفرینش استناد کرده و آورده است: "وقتی گفته می‎شود اصلاح ژنتیک یعنی بشری که بهره ناچیزی از علم دارد، نقایص کار خدایی را اصلاح کرده (که) ما معتقدیم این کار پر ادعا عملا یک اشتباه خطرناک علمی است... این کار مانند داستان آن شخصی است که داشت قرآن تلاوت می‎کرد، به این کلمه برخورد کرد "شغلتنا" یعنی مشغول کردیم، با خود فکر کرد که قرآن که غلط ندارد پس چرا نوشته شغلتنا! برداشت با خودکار بر روی کلمه شغلتنا خط کشید و نوشت شدرستنا!"
ملاحظات هنجاری موجود در حوزه مهندسی ژنتیک گاه با تحلیل نفس فعل فارغ از هر گونه آثار و نتایج احتمالی منفی یا مثبت ناشی از عمل و گاه با نظر به آثار و پیامدهای فعل بیان می‌شود. آنچه در استدلال این فرد مورد توجه قرار گرفته است از نوع اول است و در صدد اثبات این امر است که اولا هر گونه اصلاح نباتات و یا هر گونه تغییر در طبیعت دخالت در تقدیر الهی است! و ثانیا چنین دخالتی ممنوع است. این شیوه استدلال اگرچه در فقه شیعه سابقه‎ای ندارد و هیچ فقیهی به نتایج آن ملتزم نمی‌شود اما در سایر نظام‎های فکری امر جدیدی محسوب نشده و از سوی متفکران مسیحی و سکولار غربی دنبال شده است. برای نمونه تد پیترز (Ted Peters) کشیش مسیحی کتاب "بازی در نقش خدا"را در همین راستا تألیف کرده است. وی معتقد است تلاش دانشمندان ژنتیک برای رهایی انسان از محدودیت‎های زیستی تحمیل شده بر وی به این معنا است که ما در تصمیم‎گیری و تعیین اینکه طبیعت بشر چگونه باشد خود را جانشین خدا کرده‎ایم و حال آنکه تعیین شیوه خلقت فقط باید از سوی خدا صورت گیرد. (تد پیترز، بازی در نقش خدا، ترجمه عبدالرضا سالار بهزادی، تهران: نشر نی، 1386، ص56) روبرت سینشایمر، متخصص ژنتیک نیز این‎گونه استدلال می‎کند که اگر با دخالت‎هایی که متخصصان علوم ژنتیک در طبیعت اعمال می‎کنند، این تلقی ایجاد شود که خود را به منزله آفرینندگان حیات ببینیم دیگر احترام نسبت به حیات را از دست می‎دهیم. (Robert Sinsheimer, "Genetic Engineering: Life as a Playing", 86 Technology Review 14, 1983, pp. 14-70) جرمی ریفکین نیز برای اثبات همین تلقی به نوعی طبیعت‎گرایی مبهم توسل می‎جوید که طبق آن خلقت دارای جایگاهی مقدس است و تغییر آن جایز نیست. (ر.ک: جرمی ریفکین، قرن بیوتکنولوژی، ترجمه حسین داوری، تهران: انتشارات صبح، 1382)
فارغ از ایرادات اساسی فقهی که به این شیوه استدلال و نتیجه‎گیری حاصل از آن وارد است در چارچوب اندیشه غرب نیز پاسخ‎های متعددی به آن ایراد شده است. کول ترنر، الهیات شناس و متخصص اخلاق زیستی، شیوه استدلال مذکور را مورد توجه قرار می‎دهد و آن را جهش بدون دلیل منطقی، فلسفی و الهیاتی از التزام به همراهی با حیات به ممنوعیت متافیزیکی علیه دستکاری فنی و تکنیکی آن می‎داند. وی معتقد است نسبت دادن تقدس عملکردی به دی.ان.اِ یک تکلف بدون دلیل است و الهیات شناسان باید از این دام‎ها بر حذر باشند: "اندیشیدن به مطالب ژنتیک به عنوان قلمرو انحصاری کبریا و آفرینش الهی، کوچک کردن خدا تا سطح آنزیم‎های محدود کننده، ویروس‎ها، و تولید مثل جنسی است. برخورد با دی.ان.اِ که با وجود پیچیده، شگفت‎انگیز، و ظریف و دقیق بودن تنها یک ماده است، به خودی خود تقدس‎زدایی نیست." (Ronald Cole-Turner, The New Genesis: Theology and Genetic Revolution, Louisville: Westminster/John Knox, 1993, p. 45)

از سوی دیگر، دقت در روش‎شناسی استنباط در فقه شیعه و فتاوای فقها در مسائل مشابه نشان می‎دهد هیچ فقیهی به این گونه استدلال ملتزم نمی‎شود. برخی عالمان شیعه در پاسخ به شبهات مطرح در این حوزه به این نکته اشاره کرده‎اند. برخی از آنان در این باره آورده‎اند: مهندسی ژنتیک نه مشارکت در خلق به شمار می‎رود و نه دخالت در امور خالق، بلکه نوعی به کارگیری سنت‎ها و قوانین الهی است که کشف و کاربست آن‎ها بیان‎گر قدرت عظیم خداوند به شمار می‎رود. (آیت‌الله سید محمدسعید حکیم، فقه الاستنساخ البشری و فتاوی طبیه، النجف الاشرف: دارالهلال، 1425ق.، ص18. نقل از سیدحسن اسلامی، شبیه‌سازی انسانی از دیدگاه آیین کاتولیک و اسلام، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، 1386، ص479) آیت‎الله جوادی آملی نیز با اشاره به آیه "لیس کمثله شیء" در این باره می‎گوید: شبیه سازی حتی اگر در انسان راه پیدا کند، نه آسیبی به توحید می‎رساند و نه به نظام خلقت. این نظیر کارهای مصنوعی است که در بخش نباتات در گلخانه‎ها انجام می‎شود. (سیدحسین فتاحی معصوم، مجموعه مقالات و گفتارهای سومین همایش دیدگاه‌های اسلام در پزشکی، مشهد: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی مشهد، 1384، صص63ـ64. نقل از اسلامی، همان، ص481) همین طور آیت‎الله مکارم شیرازی با اشاره به این حقیقت که اسلام برای علم محدودیتی درنظر نگرفته است تصریح می‎کند: برخی در تعبیر خود نسبت به دست‎کاری در ژن زیاده‎روی می‎کنند و می‎گویند این کار شبیه‎سازی و آفرینش از سوی انسان است، حال این که این کار مانند قلمه زدن در کشاورزی است و افزون بر این که نشانه قدرت خداوند است، هیچ اشکالی نیز ندارد. (بیانات در دیدار رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله تهران و هیئت همراه، به آدرس: accessed May 2016)

همان طور که مشخص است، عالمان شیعه به دلیل نگرش کاملا فقهی خود به جای نگرش کلامی و اخلاقی ترجمه شده از ادبیات غربی در این حوزه، استدلال‎های مبهم مطرح شده را نمی‎پذیرند. در مجموع فقه شیعه بدون توجه به ادله نامعتبر، وجود یا عدم وجود نص را در کنار اصول عملیه و موضوع شناسی کارشناسانه مرکز توجه قرار می‎دهد. ادله تسخیر، اصل اباحه و قاعده تسلیط در نظام فقهی ـ حقوقی اسلام، اثبات کننده اصل آزادی عمل در رفتارهای حوزه زیستی بوده و قاعده لاضرر و ادله ضمان به خوبی چارچوب و اصول مورد نیاز در حوزه اصلاح ژنتیک را فراهم می‎سازد. از آنجا که با لحاظ اصل اباحه در اندیشه فقهی دخالت حقوقی قانونگذار یا دولت در تصرفات اشخاص خارج از چارچوب مذکور جایز نیست، هر گونه محدودیت در اقدامات تحقیقاتی و کشاورزی مربوط تولید محصولات در صورتی که آزمایشات علمی خطری را در چارچوب فوق نشان نمی‎دهند، به معنای دخالت نامشروع در حقوق و آزادی‎های مشروع بوده و جایز نیست. هر گونه سخن و اقدامی که صرفا تحت تأثیر جریانات رسانه‎ای یا رویکردهای سایر نظام‎های حقوقی از این مبانی مستحکم فقهی ـ حقوقی فراتر برود تنها به تشتت در سیاست‎گذاری و قانونگذاری و به طور کلی نظام حقوقی و اقتصادی کشور منجر می‎شود.

البته حجت الاسلام آقای علی ارجمند به دلیل عدم تسلط بر نظام حقوقی کشور و اسناد بالادستی در بخش دیگری از سخنان خود به عدم وجود مستند قانونی در به کارگیری دانش ژنتیک در اصلاح ارقام کشاورزی نیز اشاره کرده‎اند. در حالی که علاوه بر تأکید بر توسعه همه جانبه زیست فناوری در سند چشم‎انداز بیست‎ساله، سند ملی زیست‎فناوری و راهبردهای آن مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی به صراحت دولت را به استفاده از فناوری اصلاح ژنتیک نباتات الزام کرده است. سند ملی زیست‎فناوری در بخش آرمان‎ها بر بهبود كمي و كيفي فرآورده‎هاي كشاورزي ... و تأمين امنيت غذايي كشور با استفاده از زيست فناوري، در بخش اهداف کوتاه‎مدت بر دستيابي و به كارگيري فناوري زيستي براي افزايش و بهبود كيفيت توليد فرآورده‎هاي راهبرديِ کشاورزی (گندم، برنج، دانه‎های روغنی و ...)، در اهداف میان‎مدت بر کشت حداقل 3 گياه تراريخته در كشور به مساحت حداقل نيم درصد سطح زير كشت اين قبيل گياهان در جهان و در اهداف بلند مدت بر افزايش توليد ... به ميزان دو برابر هدف برنامه ميان مدت و توليد فرآورده‎هاي صنعتي، غذايي، معدني و انرژي از طریق زیست‎فناوری به ميزان 0.2 درصد توليد كل اين فرآورده‎ها تأکید کرده است. همچنین راهبردهای زیست فناوری (مصوب 28/9/1386شورایعالی انقلاب فرهنگی) دستگاه‎های ذیربط را موظف کرده است با آینده‎نگری برای استفاده سریع از فرصت‎ها ... استانداردها و تأییدیه‎های لازم را برای ورود محصولات زیست‎فناوری تولیدشده داخلی به بازارهای ملی، منطقه‎ای و بین‎المللی فراهم نمایند. حال آنکه با یک جستجوی ساده اینترنتی و دقت در برخی روابط مالی روشن می‎شود پس از تصمیم دانشمندان و مسئولان برای تولید بومی این محصولات، یک جریان‎سازی هدفمند و پرهزینه رسانه‎ای و اطلاعاتی تلاش کرده است از اجرای این اسناد قانونی و بالادستی جلوگیری کند.
با توجه به حضور آقای ارجمند در وزارت جهاد کشاورزی (استان البرز) حتما استحضار دارند که طی 20 سال گذشته محصولات تراریخته به صورت انبوه وارد این کشور می‌شده و می‌شود و به مصرف مردم می‎رسد. بنابراین این پرسش به ذهن می‌رسد که چرا ایشان تا کنون نگران خدشه به اقتدار خداوندگار خود نشده و در این زمینه هشداری نمی‌دانند؟ از آنجا که ایشان فریب‌خورده یک جریان شناخته‌شده رسانه‎ای و اطلاعاتی هستند ممکن است به پاسخ این پرسش و بسیاری پرسش‌های تخصصی دیگر در این حوزه آگاه نباشند، اما آشکار است که بیش‌فعالی این جریان شناخته‌شده از زمانی بود که دانشمندان کشور به ایجاد تحول در کشاورزی از طریق بومی‌سازی این فناوری اندیشیدند و حاصل تلاش بی‌وقفه این جریان نیز در عمل توقف تولید و تقویت واردات بوده است.
مهدی معلی- دانش‌آموخته حوزه علمیه قم و پژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

تحول عظیم در کشت برنج با برنج تراریخته متحمل به خشکی

عضو هیات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی از برنامه ریزی برای تولید برنج تراریخته مقام به خشکی خبر داد و گفت: 

پروژه تولید و ایجاد برنج خشکی را در پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی در دستور بررسی داریم و تلاش این است که برنجی تولید کنیم که نسبت به خشکی تحمل داشته باشد.

وی گفت: در این طرح، با تغییر ساختار در ریشه و تغییر ساختار کشت برنج، می توان برنج را مانند گندم بدون نیاز به آب تولید کرد. در صورتی که این هدف محقق شود کشور از واردات برنج بی نیاز خواهد شد.

قره یاضی پیش بینی کرد که تولید این محصول تا ۴ سال آینده در حد گلخانه و آزمایش میدانی انجام شود و دوسال بعد از آن نیز می تواند به تولید انبوه برای بازار برسد.

منبع